15.1 C
Polska
wtorek, 3 października, 2023

Muzyka doskonałym narzędziem integracji dzieci – propozycje zabaw

Integracja zespołu klasowego to proces wzajemnego poznawania się uczniów, budowania pozytywnych relacji interpersonalnych w grupie oraz stworzenie podstaw do współpracy grupowej w podejmowaniu przez klasę nowych, coraz trudniejszych zadań. Integracja daje poczucie bezpieczeństwa i zaufania, zwiększa motywację do pracy, rozwija wrażliwość i empatię uczniów.

Korzyści z procesu integracji odnoszą zarówno uczniowie nadaktywni, zakłócający proces nauczania, którzy otwierają się na współpracę z kolegami i nauczycielami, jak i uczniowie nieśmiali, wycofani, którzy zyskują więcej pewności siebie. Zintegrowana klasa to taka, w której każdy uczeń znajduje swoje miejsce. Aby wyrównać różnice pomiędzy uczniami wychowawca powinien poświęcić dużo czasu na integrację klasy. Zazwyczaj ćwiczenia integrujące mają miejsce na początku roku szkolnego, gdy uczniowie poznają się, lecz proces wzajemnego poznawania się oraz budowania więzi w klasie trwa przez cały rok szkolny.

Wiele badań prowadzonych podczas pandemii wirusa COVID- 19 i wkrótce po zakończeniu nauczania zdalnego wykazało, jak negatywnie wpłynął ten okres na budowanie relacji interpersonalnych. Izolacja społeczna w czasie pandemii była wielkim obciążeniem psychicznym dla większości uczniów. Szczególnie dzieci młodsze odczuwały dotkliwie brak zaspokojenia potrzeby kontaktu z rówieśnikami, co przekładało się na obniżony nastrój. Dzieci te zmuszone jedynie do kontaktów za pomocą portali społecznościowych, a nieumiejące dobrze czytać i pisać, miały bardzo utrudniony kontakt z rówieśnikami. Nie wszystkie dzieci posiadały również sprzęt potrzebny do sprawnej komunikacji (Buchner i In. 2020).

Zajęcia szkolne w formie on-line nie sprzyjały budowaniu autentycznych, pozytywnych relacji interpersonalnych, a co za tym idzie, integrowaniu klasy. Pomimo stosowania różnych metod pracy, stosowania gier i zabaw na odległość, wprowadzania elementów humoru, zwiększył się dystans w relacjach uczeń – nauczyciel (Kosek, Wolska 2021). W najgorszej sytuacji znalazły się dzieci z klas pierwszych, które jeszcze nie miały możliwości nawiązania bliższych relacji z kolegami i nauczycielem i nie zdążyły w pełni wdrożyć się do szkolnych obowiązków i dyscypliny, a już ich proces adaptacji został zakłócony. Dla tych dzieci zajęcia w formie zdalnej były bardzo stresujące.

Dla dzieci w młodszych klasach szkoły podstawowej ważny jest rozwój zdolności manualnych, bezpośredni kontakt, dotyk, rozwój motoryczny. Dzieci w tym wieku odczuwają naturalną potrzebę ruchu, zabawy, kontaktów z rówieśnikami. Nawiązują relacje, uczą się rozpoznawania i wyrażania emocji, a do tego potrzebny jest kontakt bezpośredni
z rówieśnikami. Dlatego rozwój społeczny i emocjonalny dziecka może zostać zakłócony przymusową izolacją. Rozwój dziecka może również zakłócić zbyt długie i intensywne korzystanie z komputera, telefonu komórkowego, smartfona itp. Zwracano na to uwagę już wcześniej, przed pandemią, dostrzegając niebezpieczeństwo uzależnienia się od tych urządzeń oraz objawów wycofania społecznego (Pawelec, 2017).

Aby przeciwdziałać negatywnym skutkom pandemii, po okresie nauki zdalnej Ministerstwo Edukacji i Nauki ogłosiło raport, w którym zalecano nauczycielom wzmożenie wysiłków, aby na nowo integrować klasy. Dodatkową trudnością w procesie integracji był fakt, iż w tym okresie zaczęli napływać do szkół uczniowie z Ukrainy – nieznający języka polskiego, obarczeni wojennymi traumami. Szereg placówek proponowało wtedy uczniom różnego rodzaju pomoc psychologiczną, wyrównanie zaburzeń oraz deficytów w komunikacji i kontaktach interpersonalnych. Moja placówka – MDK i. A. Bursy w Krakowie wystosowała ofertę warsztatów integracyjnych z elementami muzykoterapii, które prowadziłam
w kwietniu i maju 2022 r. Obok tradycyjnych ćwiczeń i zabaw integracyjnych wprowadziłam elementy muzykoterapii – zabawy i ćwiczenia improwizujące na instrumentach perkusyjnych z małego zestawu Orffa.

Muzyka jest bardzo dobrym narzędziem integracji. Jak lubią to powtarzać muzykoterapeuci – jest medium niewerbalnym, pozwalającym na komunikację bez użycia słów. Jest językiem emocji, wyzwalającym różne stany emocjonalne. Wspólne muzykowanie, takie jak śpiew czy gra na instrumentach, przyczynia się do budowania wspólnoty w grupie. Kontakt z muzyką rozwija kreatywność i wrażliwość. Za pomocą muzyki możemy opisywać zjawiska naturalne, czynności, ruch, charakteryzować postaci itp. Odpowiednio dobrana muzyka może zarówno pobudzać nas do aktywności, jak i relaksować. Jest też narzędziem dającym radość, rozrywkę, bardzo lubianym przez uczniów.

Ponieważ zabawy z muzyką cieszyły się powodzeniem, postanowiłam opublikować przykłady zabaw, które wykorzystałam w warsztatach. Są to moje, autorskie zabawy. W nawiasach podaję też tempo i charakter muzyki w każdej zabawie oraz wykorzystane przeze mnie utwory muzyczne.

Zabawy integracyjne z muzyką

Kolorowe baloniki

Każdy z uczestników otrzymuje balonik do nadmuchania oraz marker. Po nadmuchaniu każdy uczeń pisze na baloniku swoje imię oraz jakąś pozytywną cechę charakteru, która go najlepiej charakteryzuje, na przykład: „jestem odważny”, „jestem ambitny”, „jestem pracowity” itp. Poruszamy się po całej sali tanecznym krokiem, podbijając baloniki – nie mogą upaść na podłogę. Po chwili pada polecenie, aby wymieniać się balonikami, czyli odbijać te, które są w zasięgu ręki. Na koniec łapiemy balon, który jest najbliżej i zatrzymujemy się. Odczytujemy głośno imiona i cechy charakteru i baloniki wracają do swoich właścicieli (muzyka taneczna, spokojna, Czajkowski – Walc z baletu Dziadek do orzechów).

Echo

Na początku prezentujemy dzieciom różne instrumenty z zestawu Orffa i podajemy ich nazwy. Po zapamiętaniu nazw dzielimy dzieci na dwie grupy, które siadają plecami do siebie, tak, aby się nie widzieć. Rozdajemy pierwszej grupie kilka różnych instrumentów, a drugiej grupie instrumenty im odpowiadające. Wskazujemy dziecko, które ma zagrać, a dziecko z drugiej grupy, posiadające ten sam instrument ma mu odpowiedzieć. Z czasem przyspieszamy tempo zabawy.

Rondo

Każde z dzieci wybiera sobie instrument perkusyjny i siadamy w kręgu. Najpierw wymyślamy rytm, który będzie refrenem naszego ronda. Powinien być łatwy do zapamiętania. Następnie każdy uczeń prezentuje siebie na instrumencie – pozwalamy na różne sposoby wydobycia dźwięku i swobodną improwizację. Po grze indywidualnej powtarzamy stały refren. Grę indywidualną rozpoczyna nauczyciel. Na koniec omawiamy muzyczne prezentacje. Jak można określić kolejne prezentacje? Posługujemy się przymiotnikami: wesoły, energiczny, spokojny, tajemniczy, pewny siebie, odważny, smutny, bez energii itp.

Na królewskim dworze

Dzielimy się na dwie równe grupy. Wprowadzamy uczestników w klimat dawnych czasów, opowiadamy o dworze królewskim i jego mieszkańcach. Prowadzący wybiera dwie osoby: „króla” i „królową”, a ci dobierają sobie swoje „dwory”. Ustawiamy się jeden za drugim, po kilka osób w każdej grupie, formując dwa pochody, na czele kroczą „król” i „królowa”. Pochody poruszają się po całej sali, niezależnie od siebie. Idziemy, grając do rytmu na instrumentach, gdy spotykamy na swojej drodze osobę z drugiej grupy, witamy się ukłonem, a następnie wymieniamy się instrumentami. Zwracamy uwagę na to, aby grać rytmicznie i stosować się do zmian dynamicznych, które słyszymy na nagraniu (muzyka marszowa, dostojna, Lully Marche pour la cérémonie des Turcs).

Dyrygent

Ustawiamy uczestników w półkolu i rozdajemy im instrumenty perkusyjne z zestawu Orffa. Osoby z takimi samymi instrumentami ustawiamy razem, w ścisłych grupach. Wybieramy dyrygenta, który będzie wskazywał pałeczką wejścia różnych grup instrumentów. Dyrygent ma się zachowywać jak prawdziwy artysta – kłaniać się przy wejściu na estradę i po zakończeniu utworu. Na początku rolę dyrygenta pełni prowadzący, potem wybiera do tej roli ucznia. Rolę dyrygenta powinien pełnić po kolei każdy uczestnik. Uczniowie mogą wystukiwać albo puls utworu albo rytm. Uczestnicy grają wraz z nagraniem utworu, który powinien być żywy, o ustalonej, jednolitej rytmice, najlepiej marszowej (Strauss – Marsz Radetzkiego, Mozart – Eine, kleine Nachtmusik).

Ptasia orkiestra – zabawa rytmiczna

Dzielimy uczestników na trzy grupy. Będą mieli za zadanie przedstawiać głosem śpiew ptaków. Każda grupa prezentuje inne wartości rytmiczne. Gawrony wykonują długie „kra”
w obrębie całej nuty, kukułki wykonują „ku-ku” w rytmie dwie ćwierćnuty i pauza półnutowa, a sikorki swoje „tirli-tirli” w rytmie pauza półnutowa i cztery ósemki. Na początku nauczyciel ćwiczy z każdą grupą oddzielnie, później łączy głosy dowolnie, wskazując wejścia poszczególnych grup. Na koniec wszystkie głosy nakładamy na siebie.

Cień

Swobodna improwizacja ruchowa. Dobieramy się parami. Ustawiamy się tak, aby każda para miała wokół siebie trochę wolnej przestrzeni. Jedna z osób improwizuje kolejne ruchy,
a „cień” wiernie je powtarza. Po pewnym czasie następuje zamiana ról. W zależności od nastroju w grupie możemy stosować muzykę dość energiczną jak i spokojniejszą (Morricone- Le Vent,le Cri).

Improwizacja scenek za pomocą ruchu i gry na instrumentach

Dzielimy uczestników na grupy. Każda grupa otrzymuje temat – mogą to być scenki rodzinne, scenki z życia szkoły itp. Zadaniem grupy jest ustalenie, kto będzie ilustrował daną postać, a także wymyślenie treści scenki, którą będzie można odegrać bez użycia słów – przy pomocy ruchu, gestów, mimiki oraz gry na instrumentach. Pozostawiamy czas do namysłu i następuje prezentacja, a następnie omówienie scenek. Występy nagradzamy brawami.

Ilustracja muzyczna bajki

Wybieramy bajkę, w której występuje co najmniej tyle postaci, ilu mamy uczestników. Zastanawiamy się, kto będzie odgrywał poszczególne role i jakie instrumenty będą najlepiej charakteryzować dane postaci. Nauczyciel czyta bajkę, a w odpowiednich momentach włączają się z grą na instrumentach odpowiednie dzieci. Ważne jest, aby nikt nie rozmawiał, nie śmiał się, nie komentował niczego, dopiero po zakończeniu omawiamy całość.

Pociąg na wakacje

Dzieci ustawiają się w kolejności alfabetycznej według imion i formują „pociąg”. Poruszają się najpierw wolno, potem coraz szybciej, do tempa muzyki (piosenka Jedzie pociąg z daleka, Grieg- Marsz trolli). Nauczyciel pełni rolę zawiadowcy, który „lizakiem” zatrzymuje pociąg na stacjach i pozwala, aby odjechał. Wymyślamy śmieszne nazwy miejscowości, na przykład: stacja Skoczów – tutaj wszyscy skaczą na jednej nodze, stacja Pajacowo – wykonujemy „pajacyki”, stacja Niedźwiedź – wszyscy chodzą jak niedźwiedzie itp. Na koniec osiągamy cel – dojeżdżamy nad morze, wysiadamy, udajemy się na plażę, rozciągamy na piasku. Prowadzący wprowadza tekst relaksacji, mówiący o morzu, szumie fal, cieple słońca itp. (muzyka relaksacyjna z szumem morza w tle).

Literatura:

A. Buchner i In. – Edukacja zdalna w czasie pandemii, https://centrumcyfrowe.pl/wp-content/uploads/sities/16/2020/05Edukacja_zdalna_w_czasie_pandemii

H. Cesarz – O muzyce i muzykoterapii, Muzykoterapia Polska, Wrocław, 2003, nr 1

A. Kosek, A. Wolska – Budowanie relacji interpersonalnych w klasach I-III w warunkach nauczania zdalnego, Pedagogika Przedszkolna i Wczesnoszkolna, 2021, nr 9

J. Pyżalski i In. – Co się stało z relacjami uczniów, rodziców i nauczycieli w czasie pandemii? https://ug.edu.pl/news/sities/ug.edu.pl.news2020

L. Pawelec – Dziecko w wieku przedszkolnym, jako użytkownik urządzeń mobilnych, Acta Scientifica Asademiae Ostroviensis, 2017, nr 10

Raport Ministerstwa Oświaty i Nauki na temat funkcjonowania szkół i placówek oświatowych w okresie COVID- 19, https://www.gov.pl/web/edukacja-i-nauka/raport-mein-covid-19

W. Szewczuk – Słownik psychologiczny, Wiedza Powszechna, Warszawa, 1972


Artykuł oraz zabawy integracyjne z muzyką opracowała: Agnieszka Wacławek – Czytelniczka Portalu

„Mały remont w naszej sali” – zestaw zabaw ruchowych z wykorzystaniem gazet

SCENARIUSZ ZAJĘĆ Z ZAKRESU EDUKACJI ZDROWOTNEJ DLA GRUPY 5-LATKÓW

Temat: „Mały remont w naszej sali ” – zestaw zabaw ruchowych z wykorzystaniem gazet

Cele ogólne:

  • Rozwijanie sprawności motorycznej w zakresie szybkości, skoczności, zwinności i zręczności
  • Kształtowanie pomysłowości oraz inwencji twórczej
  • Doskonalenie umiejętności słuchania poleceń
  • Kształtowanie orientacji przestrzennej – wskazywanie części ciała
  • Wyrabianie umiejętności łączenia ruchu z muzyką

Metody:

  • czynne – działania, zadań stawianych do wykonania, ćwiczeń utrwalających,
  • aktywizująca – samodzielnych doświadczeń

Formy pracy: 

  • indywidualna 
  • zbiorowa

Środki dydaktyczne: 

  • odtwarzacz CD
  • płyty z muzyką
  • gazety
  • kosz

Przebieg zajęć: 

I. Część wstępna:

Wprowadzenie „Mały remont w sali”

Dzisiejszym zadaniem na ćwiczeniach będzie malowanie sali i posprzątanie po malowaniu. W tym celu magicznym zaklęciem przemieniam was w malarzy i razem wyczarujemy potrzebny do remontu sprzęt:

„Hokus pokus dwa kotlety – są potrzebne nam … gazety”

Rozdanie przyboru „Podaj dalej” – zabawa ruchowa w podawanie gazety w określony przez nauczycielkę sposób

Dzieci stoją jedno obok drugiego w kole:

  • podawanie gazety nad głową
  • podawanie gazety lewą ręką
  • podawanie gazety z tyłu.

„Spadająca farba” – marsz po kole z gazetą na głowie – ćwiczenia równowagi

Komu spadnie gazeta z głowy, siada na dywanie.

II. Część główna: 

„Zabezpieczamy podłogę” – wzmacnianie mięśni nóg, wyrabianie skoczności i zwinności:

  • położenie gazety rozłożonej na podłodze – wchodzenie i schodzenie z gazety/przodem i bokiem
  • składanie gazety na pół – przeskoki w przód, w tył, bokiem przez gazetę
  • składanie gazety na ¼ – obieganie złożonej gazety, gdy gra muzyka, gdy ucichnie – przysiad na gazecie.

„Jedziemy po farbę” – ćwiczenie mięśni brzucha

Dzieci leżą na plecach, trzymają gazetę – kierownicę i naśladują jazdę na rowerze.

Mieszamy farbę” – ćwiczenie skoczności i zwinności:

  • dzieci wkładają gazety między kolana i wykonują podskoki po całej sali
  • siedząc na gazecie dzieci kręcą się wkoło odpychając się rękami i stopami.

Przyszła pora ma malowanie” – ćwiczenie tułowia:

  • dzieci robią skłony naprzemiennie dotykając gazetą raz do jednej stopy, raz do drugiej
  • siad rozkroczny, dzieci robią skłony raz do jednej stopy, raz do drugiej.

Mycie podłogi” – ćwiczenie mięśni brzucha i wzmacnianie mięśni grzbietu

Dzieci w siadzie klęcznym podnoszą gazety w górę, następnie skłaniają się w przód sięgając jak najdalej i przesuwają obszernymi ruchami gazety w różnych kierunkach.

„Słabo schnie ta farba” – ćwiczenie wzmacniające mięśnie grzbietu, wydłużanie fazy wydechu:

  • dzieci leżą na brzuchu, unoszą gazetę trzymaną oburącz za końce i dmuchają w gazetę tak, by wprawić ją w ruch
  • szybki przekładanie gazety między nogami „ósemka”.

„Czyścimy ubrania” /bez gazety/ ćwiczenie motoryki małej

Dzieci wykonują czynności otrzepywania farby ze wskazanych przez nauczycielkę części ciała.

III. Część końcowa:

„Zwijamy gazety – koniec malowania” – ćwiczenie stóp

Dzieci siedzą w siadzie podpartym i palcami u stóp zwijają gazetę.

„Masażyk” – ćwiczenie uspokajające w parach

Dzieci do wierszyka masują /zwiniętą gazetą/ plecy kolegi:

Rysujemy kółeczka na plecach każdego dziecka,

a potem zygzaki, bo to lubią chłopaki.

Robimy sprężynki na plecach dziewczynki 

i wreszcie kreseczki, bo każdy lubi kluseczki!

Relaks

Dzieci kładą gazetę na brzuchu w pozycji leżącej i przy spokojnej muzyce z cyklu „Muzyka relaksacyjna”. Wykonywanie głębokich wdechów nosem oraz wydechów ustami.

„Twórcze gazety” – ćwiczenie myślenia twórczego

Co można teraz zrobić z gazetą? – pomysły dzieci.

Podziękowanie za wspólną zabawę.

Autor: Elżbieta Bałanda – Czytelniczka Portalu

Scenariusz zajęć dla dzieci 5-letnich „Tyczka pomocniczka” – historyjka obrazkowa do tekstu

Temat kompleksowy tygodnia:

„Mali strażnicy przyrody”

Temat zajęć: „Tyczka pomocniczka” – historyka obrazkowa do tekstu Władimira Sutiejewa

Cele:

  • kształtowanie umiejętności dokonywania prostych operacji myślowych (opisywanie, wnioskowanie)
  • doskonalenie mowy komunikatywnej
  • zaprawianie w uważnym słuchaniu słowa mówionego
  • rozwijanie kreatywności i percepcji wzrokowej, pobudzanie wyobraźni
  • rozwijanie miękkich kompetencji (umiejętność pracy zespołowej, logiczne, algorytmiczne myślenie, zadaniowe podejście do stawianych problemów)
  • zwracanie uwagi dzieci na możliwość powtórnego wykorzystania niektórych przedmiotów/odpadów

Metody:

  • z grupy metod czynnych: zadań stawianych dzieciom do wykonania, kierowanie własną działalnością dziecka
  • z grupy metod słownych: rozmowa, żywego słowa, instrukcja
  • z grupy metod percepcyjnych: obserwacja, pokaz, przykład

Formy organizacyjne:

praca indywidualna, grupowa

Środki dydaktyczne:

obrazki z historyjką obrazkową, patyki, odpady (kubeczek po jogurcie, gazeta, słoiczek po kremie, rolka po papierze itp.), kredki, kartki, mata do kodowania, materiał pomocniczy do kodowania, odtwarzacz CD

Literatura, z której korzystał nauczyciel:

„Bajeczki z obrazkami” W. Sutiejew, A. Świć „Kodowanie na dywanie”

Treści realizowane z podstawy programowej: I 5, II11, IV 1,5,8

Przebieg zajęć:

Przebieg aktywnościUzasadnienie poczynań dzieci i nauczyciela
1Zebranie dzieci przed tablicą, nawiązanie do opracowywanej tematyki, zaproszenie do wysłuchania opowiadania.Wprowadzenie do zajęć.
2Opowiadanie nauczycielki pt. „Tyczka pomocniczka” ilustrowane historyjką obrazkową (6 obrazków).„Bajeczki z obrazkami” W. Sutiejew     Wydawnictwo Lubelskie 1988
3Rozmowa na temat wysłuchanego tekstu. Nauczycielka zadaje pytania:
• Komu pomógł jeżyk?
• Jakimi słowami możemy opisać jeżyka?
• Jakimi słowami opisać można zajączka?  
• Gdzie można kupić taką tyczkę pomocniczkę?  
Sprawdzenie uwagi dzieci. Zapisywanie odpowiedzi dzieci (burza mózgów). Zwrócenie uwagi dzieci, że szukamy przymiotników określających cechy charakteru, a nie wygląd.   Wyciągnięcie wniosku – to nasz pomysł na przedmiot uczyni z niego rzecz potrzebną.
4Zabawa ruchowa z tyczkami (każde dziecko dostaje patyk długości 30 cm – łodyga rośliny zwanej rdestowcem japońskim). Na przerwę w muzyce:
– przeskocz przez tyczkę przodem, tyłem,
– przeskocz przez tyczkę bokiem,
– układamy wspólną długą linię z tyczek,
– układamy kwadraty wg wzoru.
Zaspokojenie naturalnej dziecięcej potrzeby ruchu. Przypominanie o bezpiecznej zabawie na ograniczonej przestrzeni.
5Zabawa słownikowa z pedagogiki zabawy „Zamieniam rolkę/nakrętkę/puszkę w …”.Nauczycielka wyjmuje z woreczka przedmiot/odpad, który krąży po kole między dziećmi. Te dzieci, które mają pomysł na przemianę odpadu, dzielą się nim z innymi. Kto nie ma pomysłu, podaje przedmiot dalej. Kształtowanie postaw ekologicznych.
6„Leśne zagadki”- zabawa matematyczna z elementem kodowania:
– na dużej macie/kratownicy  
– na małej macie/kratownicy (25 pól=5×5).
Łączenie (układanie drogi) w pary ilustracji zwierząt i odpowiadających im śladów. Odwzorowanie układu obrazków zwierząt z widocznymi na macie z grafikami śladów.
7„Dokończ obrazek”- zabawa rysunkowa. Nauczycielka pokazuje dzieciom kartki z narysowanym drobnym elementem pytając jednocześnie, czy te kartki nadają się jeszcze do wykorzystania.Zwrócenie uwagi dzieci na możliwość powtórnego wykorzystania papieru. Zadaniem dzieci jest narysowanie dowolnego rysunku tak, by dany kształt stał się jego pasującym  elementem. Rozwijanie kreatywności i percepcji wzrokowej, pobudzanie wyobraźni.
8 Praca dzieci przy stolikach.Samodzielne szukanie rozwiązań zadania rysunkowego.
9Wystawa prac – porównywanie, opisywanie obrazkówDzieci prezentują swoje prace, opowiadają co dorysowały.

Autor: Elżbieta Bałanda – Czytelniczka Portalu

„Nie zapominaj o …” Dzień Niezapominajki – scenariusz zajęć

Dzień Polskiej Niezapominajki jest to święto przyrody obchodzone 15 maja, które ma na celu promowanie jej walorów, przypominanie o ochronie środowiska i zachowaniu różnorodności biologicznej Polski. Święto ma także na celu zachowanie od zapomnienia ważnych chwil w życiu, osób, miejsc i sytuacji.

Cele główne:

  • stymulowanie rozwoju procesów poznawczych – spostrzegania, wnioskowania, pamięci
  • kształtowanie postawy wrażliwości i dbałości o otoczenie

Formy pracy:

  • praca z całą grupą
  • indywidualna

Metody pracy:

  • czynnościowe – zadań stawianych dziecku do wykonania, ćwiczeń, kierowania aktywnością dziecka, samodzielnych doświadczeń dzieci
  • słowne – praca z wierszem, z zagadką, instrukcje i objaśnienia
  • oglądowe – praca z ilustracją
  • metody ekspresji muzycznej i ruchowej

Środki dydaktyczne:  

  • tekst utworu „Na łące”
  • ilustracje kwiatów (załącznik)
  • ilustracje przedstawiające sytuacje z życia codziennego (załącznik)
  • teksty ważnych zasad (załącznik)
  • 10 drobnych przedmiotów dostępnych w sali, np. zabawki, książki, przybory plastyczne, naczynia
  • niebieska tkanina
  • nagranie muzyczne „Taniec kwiatów” oraz sprzęt do jego odtworzenia

Uwagi organizacyjne:  

Dzieci podczas spaceru szukają wiosennych kwiatów.

Nie zapominaj o…

Przebieg zajęć:

  1. Zabawa na dobry początek – Na łące

Dzieci siedzą w kole. Prowadzący czyta wiersz, dzieci ilustrują ruchem jego treść:

Na rozległej łące znajdziesz cudów tysiące.

(dzieci rozkładają szeroko ręce)

Lata motyl skrzydlaty,

(naśladują dłońmi ruch latania)

Pięknie pachną kwiaty

(głęboki wdech nosem).

Tutaj pszczoła leci,

(naśladowanie bzyczenia pszczół)

Nad łąką słońce leci

(kreślenie koła w powietrzu).

Wszyscy się uśmiechamy, naszą łąkę kochamy!

źródło: opracowanie własne

2. Wyprawa na łąkę

Dzieci poruszając się w rytm muzyki odszukują rozmieszczone w sali ilustracje przedstawiające kwiaty i gromadzą je na dywanie. Wspólnie omawiają, porównują cechy kwiatów. Prowadzący zadaje dzieciom zagadkę:

Drobne kwiatki błękitne jak niebo,

Możesz je podziwiać z kolegą.

Rosną ukryte gdzieś w trawie,

Tak drobne, że nie widać ich prawie.

źródło: opracowanie własne

Rozwiązaniem zagadki jest niezapominajka. Prowadzący kieruje uwagę dzieci na nazwę kwiatka, pytając o czym nie należy zapominać? O czym powinniśmy pamiętać na co dzień?

3. Przypominajki ważnych spraw

Na dywanie są rozłożone i odwrócone ilustracje przedstawiające sytuacje z życia codziennego (można je również zasłonić kartkami). Dzieci odsłaniają ilustracje, zastanawiają się, o jakiej ważnej zasadzie postępowania na co dzień nam przypominają. Prowadzący czyta telegramy – przypominajki. Dzieci dopasowują tekst do ilustracji. Ilustracje i telegramy można następnie umieścić w widocznym miejscu w sali, tworząc Kodeks codziennego postępowania.

4. Ćwiczymy pamięć

Prowadzący zaprasza dzieci do ćwiczeń rozwijających pamięć. Na środku dywanu rozkłada 10 przedmiotów. Dzieci przyglądają im się przez chwilę, po czym zamykają oczy. Nauczyciel zabiera dwie rzeczy, dzieci identyfikują brakujące przedmioty.

Prowadzący mówi zdanie: Do kosza na piknik wkładam…uzupełniając je dowolnym słowem, np. obrus. Kolejne dziecko powtarza zdanie uzupełniając je własnym pomysłem, np. Do kosza na piknik wkładam obrus i talerz. Kolejne dzieci powtarzają i wydłużają zdanie.

5. Niebieska fala

Dzieci stojąc w kręgu trzymają niebieską, zwiewną tkaninę. Delikatnie poruszają materiałem w rytm muzyki: https://www.youtube.com/watch?v=zb4uSjaoxq8. Po zakończonej zabawie dzieci ostrożnie kładą tkaninę na podłodze, a następnie delikatnie kładą się na niej plecami. Wykonują kilka głębokich oddechów (wdech nosem, wydech ustami).

Modyfikacje i pomysły do pracy:

  • Dzieci mogą założyć własny kwiatowy ogródek, pamiętając, żeby dbać o rośliny.
  • Wyhodowane rośliny mogą posłużyć do stworzenia albumu – zielnika, który może służyć do utrwalania i przypominania wiadomości o kwiatach.
  • Dzieci mogą również wykonać kolaż ze zdjęć przypominających ważne chwile – z życia grupy lub jako indywidualny upominek dla bliskiej osoby.
  • Ilustracje przedstawiające kwiaty można zalaminować, rozciąć i stworzyć puzzle.

Pobierz załączniki

Bibliografia:

https://www.ekokalendarz.pl/dzien-niezapominajki-pakiet-edukacyjny/#more-946, dostęp z dnia 13.03.2021

https://pl.wikipedia.org/

Z. Yuval, Wielka księga kwiatów, wyd. Wilga, Warszawa 2021


Autor: Urszula Wesół

Szkoła Podstawowa – portal dla nauczycieli

Co w jajku piszczy? – scenariusz zajęć dla dzieci 4-letnich

Tematyka związana ze zwierzętami gospodarskimi zawsze budzi wielkie zainteresowanie dzieci. Nazywanie zwierząt, opisywanie ich wyglądu i sposobu życia, przyporządkowywanie młodych do dorosłych osobników obu płci czy naśladowanie ich ruchów i odgłosów to ulubione aktywności najmłodszych przedszkolaków, które co roku – przy okazji realizacji tematyki związanej z gospodarstwem i ich mieszkańcami – z niekłamanym entuzjazmem eksplorują wiejskie podwórko. Realizując tematykę zwierząt gospodarskich warto zajrzeć z dziećmi do kurnika i zbadać, co w jajku piszczy, nie tylko w tym kurzym …

Cele:

  • wzbogacenie wiadomości na temat wyglądu i sposobu życia kurczątka;
  • poznanie cyklu życia kury w oparciu o historyjkę obrazkową;
  • poznanie uproszczonej budowy jajka (skorupka, białko, żółtko z tarczą zarodkową);
  • zwrócenie uwagi na różnorodność jaj pod względem wielkości, koloru i faktury skorupki (jajo przepiórki, kury, strusia emu, strusia afrykańskiego);
  • ćwiczenia w przeliczaniu, dodawaniu i odejmowaniu elementów w zakresie 5;
  • wyzwalanie radości ze wspólnej zabawy;
  • rozwijanie poczucia sprawstwa przez przygotowanie przekąski z jajka na twardo.

Metody:

  • podające: pokaz, opowiadanie w oparciu o historyjkę obrazkową;
  • poszukujące: rozmowa, obserwacja czynna, promyczkowe uszeregowanie, zabawa badawcza;
  • eksponujące: prezentacja;
  • praktyczne: zagadka, zabawa matematyczna, ćwiczenia ruchowe, ćwiczenia praktycznego życia.

Formy:

  • indywidualna;
  • zbiorowa.

Środki dydaktyczne:

matrioszka z zagadką o kurczątku w środku; kurczątko – zabawka w wiklinowym koszyku na podkładzie z sianka/słomy; papierowe paski i marker do zapisywania odpowiedzi dzieci w ramach promyczkowego uszeregowania; pluszowe modele kury i koguta, gniazdo z siankiem/słomą, plastikowe jajko z kurczątkiem w środku oraz historyjka obrazkowa z serii „Od jajka do kury”; 3-warstwowa makieta ukazująca uproszczoną budowę jajka (pierwsza warstwa – skorupka, druga warstwa – białko, trzecia warstwa – żółtko z tarczą zarodkową); ilustracje przepiórki, kury, strusia emu i strusia afrykańskiego, wydmuszki ich jaj oraz karty – cienie do dopasowania wielkości wydmuszek; kurnik (kosz z siankiem/słomą) i 5 opakowań po jajkach typu Kinder do zabaw matematycznych; kostka do zabawy z rysunkami części ciała na poszczególnych ściankach; plastikowe opakowania po jajkach typu Kinder; żółta peleryna i opaska kwoki; odgłosy kurczątka  w wersji mp3.

Opis przebiegu zajęć:

„Małe, żółte, puszyste” – lekcja ciszy z kurczątkiem

Nauczycielka wita dzieci siedzące w kręgu. Prezentuje matrioszkę i zaprasza chętne dzieci do jej otworzenia. Dzieci otwierają kolejne warstwy matrioszki aż do ostatniej, w której mieści się zagadka:

Mała, żółta kulka w skrzydłach mamy śpi.

Kiedy się obudzi usłyszysz: „pi, pi”. (kurczątko)

Następnie nauczycielka przynosi wiklinowy koszyczek z kurczątkiem (zabawką) na podkładzie z sianka/słomy. Delikatnie kładzie koszyczek na kolanach i ogląda kurczątko. Podczas lekcji ciszy dzieci naśladują działania nauczycielki, przekazując sobie koszyczek z kurczątkiem z rąk do rąk. W tle słychać odgłosy kurczątka w wersji mp3.

„Co wiemy o kurczątku?” – promyczkowe uszeregowanie

Nauczycielka stawia kurczątko – zabawkę na dywanie oraz za pomocą papierowych pasków układanych wokół zabawki stawia dzieciom pytania: Jakie jest kurczątko? Jakie wydaje dźwięki? Gdzie mieszka? Czym się żywi? Skąd się wzięło? Odpowiedzi dzieci zapisuje na paskach (np. małe/żółte/pi-pi/pod skrzydłami mamy/okruszkami/posiekaną pokrzywą/z kurnika/z jajka/, itd.).

„Od jajka do kury” – opowiadanie w oparciu o historyjkę obrazkową

Nauczycielka prezentuje dzieciom cykl życia kury za pomocą historyjki obrazkowej oraz pluszowych eksponatów koguta i kury, plastikowego jajka z kurczątkiem i gniazda (wiklinowy kosz z siankiem/słomą): Na podwórku tata – kogut spotyka mamę – kurę. W gnieździe lub słomie kura znosi jajko. Później długo je wysiaduje, pilnując, aby miało ciepło. Wreszcie pisklę rozbija skorupkę i wychodzi na zewnątrz.

„Co kryje jajko?” – prezentacja makiety

 Nauczycielka stawia dzieciom pytania: Jak wygląda jajko? Co ma w środku? Wypowiedzi dzieci uzupełnia 3-warstwową makietą jajka (skorupka, białko, żółtko z zarodkiem).

„Czyje to jajko?” – zabawa badawcza

Nauczycielka prezentuje dzieciom 4 wydmuszki jaj (przepiórki, kury, strusia emu i strusia afrykańskiego). Dzieci oglądają i dotykają wydmuszki, określając wielkość, kolor i fakturę skorupki. Następnie dopasowują jaja wielkością do kart z ich cieniem oraz do zdjęć właścicieli.

„Policz jajka w koszyku” – zabawa matematyczna

Zadaniem dzieci jest dodać lub odjąć z gniazda (koszyka) określoną ilość jaj wskazaną przez nauczyciela oraz każdorazowo przeliczyć pozostałe jaja w gnieździe.

„Kwoka i liski” zabawa orientacyjno – porządkowa

Nauczycielka siada na niskim krzesełku tyłem do dzieci – lisków stojących na skraju sali. Zakłada opaskę kwoki i żółtą pelerynę, chowając pod nią kilkanaście żółtych jajek (plastikowe jajeczka typu Kinder). Dzieci – liski skradają się do gniazda tylko w trakcie wypowiadanej przez kwokę wyliczanki: „Raz, dwa, trzy – kwoka śpi!”. Każdorazowo po jej wypowiedzeniu liski stają w bezruchu, zaś  kwoka odwraca się i wyklucza z zabawy liska, który się poruszy. Zabawę powtarza do momentu, gdy liskowi/liskom uda się podejść jak najbliżej gniazda i zdobyć jajka. 

„Gimnastyka z jajkiem” – zabawa ruchowa z elementem przysiadu

Dzieci wykonują przysiady z plastikowym jajkiem przytrzymywanym częścią ciała wskazaną na wyrzucanej kostce (np. w dłoni, między kolanami, między uchem i ramieniem, itd.).

„Przekąska z jajka na twardo” – ćwiczenia praktycznego życia

Po umyciu rąk dzieci siadają do stolików, gdzie czekają na nie talerzyki z liściem sałaty, połową jajka na twardo, szczypiorkiem, plastrami rzodkiewki i kulkami ziela angielskiego. Z produktów tych przygotowują przekąski w kształcie myszek. Po degustacji porządkują miejsca pracy.

Autor: Agnieszka Korol – nauczycielka Przedszkola nr 52 w Lublinie – Czytelniczka Portalu

WIOSENNE WARSZATY POEZJI HAIKU – szkolny projekt edukacyjny dla klas 4-8

Haiku to poezja chwili, często inspirowana porami roku, rodem z Japonii. Ważną rolę odgrywa w niej budowa i liczba sylab (podział na 3 strofy: 1 – liczy 5 sylab, 2 – 7, zaś 3 – 5 sylab).

Projekt edukacyjny skierowany jest do klas 4-8 i realizowany jest przez miesiąc, dokładnie od 17 kwietnia (Międzynarodowy Dzień Poezji Haiku) do 17 maja. Kwiecień jest miesiącem szczególnym, gdyż w tym miesiącu obchodzimy również miesiąc poezji.

Projekt podzielony jest na trzy części:

1). Szukanie inspiracji – spacer na łonie natury w poszukiwaniu kwitnących drzew i kwiatów, wykonywanie fotografii (będą się one znajdować obok powstałych wierszy), następnie zapoznanie się ze specyfiką haiku (geneza historii, budowa wiersza, prezentacja przykładowych wierszy).

2). Warsztaty poezji haiku.

Materiały dydaktyczne:

  • przygotowane kartki z tłem/motywem kwitnącej wiśni (na nich uczniowie zapisują powstałe liryki),
  • białe kartki (brudnopis),
  • mazaki/długopis/ołówek (wg uznania),
  • tablica (zapisanie słów kluczy – skojarzeń związanych z wiosną),
  • muzyka z odgłosami natury (trel ptaków/szum wiatru/plusk strumienia i inne charakterystyczne dla wiosny dźwięki).

Realizacja:

Uczniowie zapisują na tablicy słowa „klucze” – skojarzenia związane z wiosną. Następnie osoba prowadząca zapisuje na tablicy budowę wiersza (ilość strof i sylab). Uczestnicy przystępują do pracy indywidualnej. Po napisaniu wierszy haiku, każda osoba prezentuje efekt swojej pracy.

3). Ewaluacja:

Stworzenie Kącika Haiku – poezja uczniów zostaje wyeksponowana na szkolnym korytarzu (lub innym widocznym miejscu), obok wierszy wyeksponowane wykonane wcześniej przez uczniów fotografie przedstawiające kwitnące drzewa i kwiaty.
Powstały Kącik Haiku będzie dalszą inspiracją do zorganizowania Klasowego Konkursu „Wiosenne Haiku”.

Cele zajęć z poezji:

  • poznanie poezji haiku,
  • rozwijanie wiedzy z zakresu poetyki,
  • uwrażliwianie na słowo pisane,
  • zachęcanie do autorskiej twórczości poetyckiej,
  • doskonalenie zmysłu wzroku i słuchu,
  • rozbudzanie wyobraźni,
  • kształtowanie estetyki,
  • propagowanie poezji w środowisku szkolnym.

Autor: Magdalena Bajsicka – Czytelniczka Portalu

Ogólnopolski Konkurs Profilaktyczny „CZY JESZCZE CHCĘ, A MOŻE JUŻ MUSZĘ?” – zapraszamy do udziału

Zespół Szkół z Oddziałami Integracyjnymi i Specjalnymi im. Stanisława Wyspiańskiego w Waganowicach oraz Niepubliczna Placówka Doskonalenia Nauczycieli PERFECTUS serdecznie zapraszają do wzięcia udziału w Ogólnopolskim Konkursie Profilaktycznym „Czy jeszcze chcę, a może już muszę?”

Adresatami konkursu są uczniowie kl. IV-VIII wszystkich typów szkół podstawowych, w tym z oddziałami integracyjnymi i specjalnymi oraz uczniowie szkół specjalnych.

Uczestnicy Konkursu mają za zadanie zaprojektować plakat z hasłem w formie rymowanki ukazujący problematykę uzależnień od sieci internetowej, telewizji lub telefonu komórkowego.

Prace oceniane będą w następujących kategoriach:

  • kategoria I – uczniowie klas IV – VI szkół podstawowych, w tym z oddziałów  integracyjnych;
  • kategoria II – uczniowie klas VII – VIII szkół podstawowych, w tym z oddziałów integracyjnych;
  • kategoria III – uczniowie klas IV – VI szkół specjalnych/oddziałów specjalnych;
  • kategoria IV – uczniowie klas VII – VIII szkół specjalnych/oddziałów specjalnych.

Termin nadsyłania prac: do dnia 20 maja 2023 r.

Partnerzy Konkursu:

Pedagogika Specjalna – portal dla nauczycieli, Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Słomnikach, Szkoła Podstawowa – portal dla nauczycieli, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Słomnikach, Z.P. Alexander.

Szczegółowe informacje w regulaminie Konkursu.

Pobierz regulamin

Pobierz kartę zgłoszenia

Pobierz zgodę na udział

TEATRALIA – szkolny projekt edukacyjny dla klas 4 – 8

Teatralia to program edukacyjny dla uczniów szkoły podstawowej związany z teatrem.

Podzielony jest on na dwie części:
1). Faza przygotowawcza: Obejrzenie spektaklu na deskach teatru bądź spektaklu w wersji online. Następnie obejmuje ona ćwiczenia narządów artykulacyjnych (przygotowanie teoretyczne do warsztatów).

2). Faza realizacyjna: Warsztaty z aktorem/aktorką z teatru. Podczas zajęć uczniowie poznają podstawowe tajniki pracy aktorskiej takie jak m.in.: wprawki i ćwiczenia na dykcję, sposoby na zaokrąglanie samogłosek, sztukę improwizacji, zaufania do partnera, rolę przepony w prawidłowym procesie oddychania, zaś na koniec zajęć uczniowie w kilku zespołach wystawiają etiudę teatralną.

Cele zajęć teatralnych:

  • doskonalenie ekspresji słownej,
  • rozwijanie kompetencji wiedzy o teatrze,
  • kształtowanie umiejętności posługiwania się językiem ojczystym w zakresie mówienia
    prozy, recytacji poezji,
  • wyrażanie przeżyć, nastrojów, emocji za pomocą gestów, ruchów, mimiki,
  • wdrażanie do odkrywania swoich uzdolnień scenicznych, wczuwania się w rolę i akcję,
  • zdobywanie umiejętności improwizacyjnych i naśladowczych,
  • rozwijanie umiejętności kreowania odgrywanych postaci i identyfikowania się z nimi na
    scenie,
  • rozwijanie koordynacji wzrokowo-słuchowo-motorycznej,
  • stwarzanie sytuacji do rozwijania zdolności koncentracji, ćwiczeń pamięci, ćwiczeń
    oddechowych,
  • rozbudzanie wyobraźni scenicznej i scenograficznej,
  • uwrażliwianie na sztukę i kształtowanie wrażliwej, twórczej osobowości przez zabawę,
    taniec, śpiew, rysunek, ruch, recytację, mimikę,
  • pobudzanie rozwoju dzieci, ich naturalnej aktywności przez zabawy i gry
    dramatyczne,
  • poznanie pojęcia etiudy teatralnej,
  • doskonalenie prawidłowej artykulacji,
  • kształtowanie podstawowych zasad i nawyków społecznego współżycia.

Forma pracy:

Główną formą stosowaną podczas warsztatów teatralnych będzie praca w zespole. Osiąganiu założonych celów posłużą też inne, bardziej szczegółowe formy, takie jak: improwizacja, inscenizacja, drama, indywidualna praca z tekstem, ćwiczenia dykcyjne, mimiczne, ruchowe, śpiew, gra aktorska.

Przewidywane osiągnięcia dzieci:

Uczeń potrafi przekazać nabyte umiejętności na warsztatach poprzez etiudę teatralną.


Autor: Magdalena Bajsicka – Czytelniczka Portalu

Kompetencje kluczowe we współczesnej szkole

„Uczymy się nie dla szkoły, lecz dla życia” 

Carl Rogers

We współczesnym świecie konieczne jest wyznaczanie w edukacji nowych horyzontów wynikających z diagnozy stanu rzeczywistego, prognoz dotyczących rozwoju cywilizacji. Podkreśla się konieczność zmiany myślenia o kompetencjach współczesnego człowieka.

Raporty dotyczące stanu edukacji wskazują na pilną potrzebę dokonania zmian w systemie edukacji w zakresie treści nauczania i uczenia się, tworzenia warunków do osiągania przez uczniów kompetencji, które umożliwią im sprawne funkcjonowanie w zmieniającym się świecie oraz przygotowanie do spełniania wymagań współczesnego rynku pracy.

Zwróciłam uwagę na wymagania pracodawców w stosunku do pracowników. Oczywiście bardzo ważne jest przygotowanie bezpośrednio związane z danym zawodem, ale najbardziej cenione są: kreatywność i zaangażowanie, operatywność, znajomość programów komputerowych, komunikatywność, zdolności organizacyjne, umiejętność pracy w zespole oraz znajomość języka obcego.

Społeczeństwo się zmienia, a za tymi zmianami powinna podążać edukacja. Powstają nowe zawody, w niektórych maszyny zastępują ludzi, pojawiają się nowe potrzeby i w odpowiedzi na nie nowe profesje. Kluczowym staje się więc kształtowanie w młodym człowieku już na poziomie szkoły podstawowej umiejętności potrzebnych w przyszłości, poszukiwanych na rynku pracy. Są to umiejętności ważne dla wszystkich młodych ludzi potrzebne do budowania wspólnej Europy.

Istnieje lista kompetencji, która określa podstawowe umiejętności Europejczyka. Tworząc ją zwracano uwagę na kwestie równego dostępu do edukacji. Każde dziecko powinno mieć prawo do „dobrej jakości i włączającego kształcenia, szkolenia i uczenia się”, szansę na zdobycie podstawowych kompetencji, które pozwolą w przyszłości na znalezienie pracy.

Według badań z 2018 roku, jeden na pięciu uczniów w UE nie był wystarczająco biegły w czytaniu, matematyce lub naukach ścisłych, około 44% ludności (badania z 2015 r.) miało niskie umiejętności cyfrowe.

Państwa członkowskie opracowały i podjęły się realizacji wspólnego projektu rozwijania strategii związanej z kształceniem kompetencji kluczowych u wszystkich ludzi w ramach uczenia się przez całe życie. Zdefiniowano je w Zaleceniu Rady z dnia 22 maja 2018 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie (2018/C 189/01) jako połączenie wiedzy, umiejętności i przyjmowanej postawy odpowiedniej do sytuacji.

Wg zapisów Europejskich Ram Odniesienia wiedza to ustalone fakty, liczby, koncepcje, idee, teorie wspierające „zrozumienie określonego obszaru lub przedmiotu”. Umiejętności to zdolność „wykorzystania istniejącej wiedzy do osiągania wyników”. Postawy to nastawienie do działania lub reagowania na pomysły innych lub zachodzące sytuacje.

Z całą stanowczością podkreśla się, że owe kompetencje kluczowe są tymi, których wszystkie osoby potrzebują do samorealizacji i rozwoju osobistego, bycia aktywnym obywatelem, integracji społecznej i zatrudnienia. Człowiek powinien rozwijać je wszystkie w trakcie swojego życia, one pozwolą mu w pełni uczestniczyć w życiu społeczeństw, samorealizować się, osiągnąć sukces w życiu prywatnym i zawodowym.

Są one więc ramami określającymi nowe umiejętności podstawowe uzyskiwane w procesie uczenia się przez całe życie. Przyjmując taki punkt widzenia, wyodrębniono osiem kompetencji kluczowych:

  1. kompetencje w zakresie rozumienie i tworzenia informacji;
  2. kompetencje w zakresie wielojęzyczności;
  3. kompetencje matematyczne i kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii;
  4. kompetencje cyfrowe;
  5. kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;
  6. kompetencje obywatelskie;
  7. kompetencje w zakresie przedsiębiorczości;
  8. kompetencje w zakresie świadomości ekspresji kulturalnej.

Kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji to umiejętność, która pozwala wyrażać swoje myśli, uczucia i opisywać zdarzenia zarówno w języku mówionym, jak i w piśmie oraz utrzymywać kontakty z innymi ludźmi. Polega m.in. na czytaniu i słuchaniu ze zrozumieniem, wyrażaniu się w sposób precyzyjny i zwięzły, umiejętności przepisywania, pisania różnych typów tekstów, umiejętności oddzielania informacji istotnych od nieistotnych, umiejętności korzystania z dodatkowych materiałów.

Kompetencje w zakresie wielojęzyczności to w znacznej mierze te same umiejętności co porozumiewanie się w języku ojczystym, czyli polegają na zdolności do rozumienia, wyrażania i interpretowania pojęć, myśli, uczuć, faktów i opinii w mowie i piśmie, czyli korzystania z różnych języków w celu porozumiewania się.

Kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii polegają na umiejętności dokonywania obliczeń, stosowania przeliczników wag i miar, rozumienia terminów i pojęć matematycznych w celu rozwiązania wielu zadań, wykorzystywania myślenia matematycznego w celu rozwiązywania problemów wynikających z codziennych sytuacji, problemów w codziennym życiu. Kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii dotyczą zdolności wyjaśniania świata przyrody, stosowania obserwacji, eksperymentów, obejmują podstawowe pojęcia naukowe, teorie w celu formułowania pytań i wyciągania wniosków opartych na dowodach. To umiejętność posługiwania się narzędziami i urządzeniami technicznymi oraz danymi naukowymi do osiągnięcia założonego celu.

Kompetencje cyfrowe to dobra znajomość i umiejętność korzystania z technologii społeczeństwa informacyjnego w różnych sytuacjach: w pracy, czasie wolnym, jako narzędzia komunikacji. Opierają się na podstawowych umiejętnościach: wykorzystaniu komputerów, laptopów, tabletów, smartfonów oraz innych multimediów do porozumiewania się, wymiany informacji oraz do porozumiewania się i uczestnictwa w sieciach współpracy za pośrednictwem Internetu.

Kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się to umiejętność organizowania własnego rozwoju, własnej nauki, przetwarzania, oceniania i przyswajania nowych informacji, a także zdolność zastosowania nowej wiedzy i umiejętności w wielu sytuacjach. To także świadomość stanu posiadanej własnej wiedzy oraz swoich mocnych, słabych stron i uzdolnień.

Kompetencje obywatelskie uwzględniają wszystkie formy zachowań, których możemy potrzebować, aby skutecznie uczestniczyć w życiu prywatnym i zawodowym. To zdolność do budowania zaufania i współczucia w innych ludziach, umiejętność oddzielenia sfery prywatnej od zawodowej, świadomość i rozumienie tożsamości kulturowej własnego kraju w interakcji z innymi kulturami, umiejętność zobaczenia i zrozumienia różnych punktów widzenia. To także znajomość praw człowieka i konstytucji swojego kraju, zakresu działań jego rządu, rozumienia ról i zakresu odpowiedzialności instytucji stanowiących politykę na poziomie lokalnym, regionalnym, narodowym, europejskim, międzynarodowym.

Kompetencje w zakresie przedsiębiorczości odnoszą się do naszej zdolności przekształcania pomysłów w czyny. Składają się na nie: kreatywność, innowacyjność, podejmowanie ryzyka, umiejętność planowania, organizowania, analizowania, oceny, zarządzania i wdrażania projektu oraz umiejętność współpracy w zespole, by osiągnąć zamierzone cele. Przedsiębiorczość to chęć wprowadzenia zmian, branie odpowiedzialności za swoje działania i umiejętne stawianie celów.

Na kompetencje w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej składają się m.in.: podstawowa wiedza na temat głównych dzieł kultury, świadomość dziedzictwa kulturowego własnego kraju i Europy oraz ich miejsca w świecie. Realizowana za pośrednictwem szeregu środków wyrazu (muzyki, sztuk teatralnych, literatury i sztuk wizualnych).

W Polsce obliguje nauczycieli podstawa programowa kształcenia ogólnego. W jej myśl uczniowie powinni nagabywać nawyki systematycznego uczenia się, porządkowania zdobytej wiedzy i jej pogłębiania. Wnioskowanie, abstrahowanie, rozumowanie, wyobrażanie sobie, sądzenie, rozwiązywanie problemów, twórczość to procesy umysłowe, które powinny charakteryzować współczesnego ucznia. Należy zwrócić więc uwagę na rozwijanie myślenia analitycznego, syntetycznego, logicznego, komutacyjnego, przyczynowo skutkowego, kreatywnego, abstrakcyjnego, percepcyjnego, pojęciowego. 

Opracowano metody nauczania prowadzące do osiągnięcia przez uczniów umiejętności kluczowych na lekcjach przedmiotów szkolnych, sposoby oceniania kształconych kompetencji oraz strategię planowania kształcenia tych kompetencji w ramach programów nauczania. Za szczególnie ważne przyjęto rozwijanie następujących umiejętności:

  • sprawne komunikowanie się w języku polskim oraz w językach obcych nowożytnych;
  • sprawne wykorzystywanie narzędzi matematyki w życiu codziennym, a także kształcenie myślenia matematycznego;
  • poszukiwanie, porządkowanie, krytyczna analiza oraz wykorzystanie informacji z różnych źródeł;
  • kreatywne rozwiązywanie problemów z różnych dziedzin ze świadomym wykorzystaniem metod i narzędzi wywodzących się z informatyki, w tym programowanie;
  • rozwiązywanie problemów, również z wykorzystaniem technik mediacyjnych;
  • praca w zespole i społeczna aktywność;
  • aktywny udział w życiu kulturalnym szkoły, środowiska lokalnego oraz kraju.

Za umiejętności, dzięki którym osiągnie się wysoki poziom wszystkich kompetencji kluczowych uznano: myślenie krytyczne, rozwiązywanie problemów, rozumienie i kierowanie własnymi emocjami, kreatywność, podejmowanie inicjatyw, decydowanie, ocena ryzyka, czytanie, pisanie, liczenie.

Zatem rolą nauczycieli jest rozwijanie uczniowskich kompetencji kluczowych, wykraczających poza skupienie się na samej „wiedzy akademickiej”.

Kompetencje kluczowe uczniów należy kształtować na wszystkich etapach edukacyjnych od najmłodszych lat. Zadaniem nauczycieli jest więc stworzenie takiego środowiska uczenia się, by kompetencje kluczowe mogły być kształtowane adekwatnie do wieku rozwojowego uczniów.

Pomimo, iż cechą charakterystyczną wczesnego wieku szkolnego jest duże zróżnicowanie uczniów w rozwoju intelektualnym, społecznym i emocjonalnym, wynikającym z indywidualnego tempa dojrzewania mózgu dziecka oraz osobistych doświadczeń społeczno-kulturowych, czyli dużego zróżnicowania na starcie, dzieci pod wpływem wartościowych doświadczeń edukacyjnych nabierają stopniowo zdolności do skutecznego zdobywania usystematyzowanej wiedzy (kompetencja uczenia się), stawiania sobie prostych celów i podejmowania czynności służących ich realizacji (kompetencja inicjatywności i przedsiębiorczości), a także radzenia sobie w nawiązywaniu właściwych relacji z innymi (kompetencje społeczno-obywatelskie).

Zadaniem nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej jest stworzenie przyjaznych warunków uczenia się. Poprzez stosowanie właściwych metod i strategii motywacyjnych, w tym oceniania wspierającego budowanie takich sytuacji edukacyjnych, które sprzyjają odkrywaniu, samodzielnemu rozwiązywaniu problemów, twórczości oraz sprawstwa, w zakresie planowania i realizacji procesu edukacyjnego dziecka.

Na szczególną uwagę zasługuje też – zwłaszcza w edukacji najmłodszych – współpraca z rodzicami oraz ze wszystkimi osobami pracującymi z dziećmi w szkole (nauczycieli języków obcych, wychowawców świetlic, wuefistów, bibliotekarki itp.). Dużą rolę odgrywa też dyrektor, którego zrozumienie i akceptacja działań nauczycieli są bardzo istotne.

Wszyscy muszą zrozumieć, że kluczowe jest odejście od metod podających i przejście do kształcenia poszukującego. Najbardziej kształcącymi metodami nauczania są te, które aktywizują ucznia, umożliwiając mu konstruowanie własnej wiedzy poprzez samodzielne eksperymentowanie, analizowanie, porównywanie, wnioskowanie, ocenianie, projektowanie i podejmowanie działań sprzyjających rozwiązywaniu problemów. Należy rozwijać u uczniów umiejętność planowania, obserwacji oraz wnioskowania na ich podstawie. Pomocnym narzędziem mogą okazać się urządzenia cyfrowe, np. komputer, tablet, smartfon, z celowo dobranym oprogramowaniem, aplikacjami oraz dostępnymi w Internecie zasobami cyfrowymi.  Świetnie sprawdzi się zorganizowanie lekcji w terenie oraz aktywizowanie uczniów tworząc małe grupy.

Wg podstawy programowej metodyka nauczania powinna opierać się na:

• samodzielnym poszukiwaniu i projektach;
• sztuce i grach;
• eksperymentalnym uczeniu się;
• uczeniu się opartym na pracy;
• metodach naukowych w naukach przyrodniczych, technologii, inżynierii i matematyce;
• korzystaniu z technologii cyfrowych;
• stosowaniu narzędzi samooceny.

Zatem dobór metod dydaktycznych przez nauczyciela determinuje umiejętności i postawy, z których uczniowie będą korzystać w dorosłym życiu. W społeczeństwie informacyjnym niezmiernie ważna jest umiejętność rozwiązywania problemów, krytycznego myślenia, argumentowania, oceny faktów, współpracy z drugim człowiekiem, negocjowania. Człowiek musi posiadać umiejętność skutecznego wyszukania informacji, przetwarzania, szybkiego tworzenia na tej podstawie adekwatnej wiedzy.

Każda metoda aktywizująca pozwala kształtować umiejętności współpracy w zespole, uczy efektywnego współdziałania, zarządzania sobą i innymi, buduje relacje społeczne, uczy radzenia sobie w sytuacjach niepewnych i złożonych, rozwiązywania problemów łączenia i porządkowania wiedzy.

Należy udzielić wsparcia nauczycielom w zakresie prowadzenia skutecznych metod pracy, rozwijających kompetencje kluczowe i umiejętności uniwersalne uczniów. Wspierać poprzez wymianę pracowników, partnerskie uczenie się oraz wzajemne doradztwo. Zapewnić wsparcie w tworzeniu innowacyjnych praktyk, uczestnictwie w badaniach i właściwym stosowaniu nowych technologii, w tym technologii cyfrowych. Zapewnić kadrze edukacyjnej poradnictwa, dostęp do odpowiednich narzędzi i materiałów.

W zaleceniach Rady wskazano przykłady dobrych praktyk:

  • Różne podejścia do uczenia się i różne środowiska edukacyjne;
  • Wspieranie kadry edukacyjnej;
  • Ocena i walidacja rozwoju kompetencji.

Społeczeństwo musi dostrzec ogromne znaczenie edukacji wczesnoszkolnej dla przyszłych sukcesów osobistych, zawodowych, edukacyjnych i społecznych uczniów, wspierać bezpośrednio nauczycieli klas I–III w codziennej pracy w szkole. Okazywać w realizacji programów rozwoju szkoły w zakresie rozwijania kompetencji kluczowych, prowadzić programy doskonalenia zawodowego: kursy internetowe, warsztaty stacjonarne, doradztwo opracowując materiały dydaktyczne (scenariusze, karty pracy, filmy instruktażowe) wspierające edukację wczesnoszkolną w różnych obszarach.

Wykorzystywanie w szkołach przez nauczycieli innowacyjnych metod nauczania, położenie nacisku na metody praktyczne służyć będzie efektywnemu kształceniu przedmiotowemu.

W jaki sposób zatem najlepiej kształtować kompetencje kluczowe w szkole?  

Przede wszystkim zachęcać uczniów do zadawania pytań oraz poszukiwania odpowiedzi. Jeśli to możliwe, odpowiadać na pytania innym pytaniem, aby skłonić uczniów do zastanowienia się, wykorzystania posiadanej wiedzy w celu znalezienia odpowiedzi, wspierać i monitorować pracę klasy, lecz nie wyręczać w realizacji zadań. Przekonywać uczniów, że ważne jest wyznaczenie własnych celów w zakresie uczenia się. Zadając zadania domowe pamiętać o wykorzystywaniu wiedzy z życia codziennego, opierać się na już posiadanych przez dziecko umiejętnościach.

Jak więc nauczyciele realizują poszczególne umiejętności? Z pewnością tworzą takie warunki i przestrzeń dla uczenia się, aby uczniowie mogli te niezbędne umiejętności na rynku pracy rozwijać w szkole.

Jak to się dzieje na lekcjach?

Kształcenie kompetencji w zakresie rozumienia i tworzenia informacji odbywa się na każdych zajęciach edukacyjnych, opiekuńczych i wychowawczych, nauczyciel dba o poprawność swoich wypowiedzi, zwracając uwagę na formę, poprawność gramatyczną, ortograficzną wypowiedzi pisemnych uczniów, ćwicząc umiejętności w parach lub w grupach. Kompetencje te obejmują także umiejętność czytania i pisania.

Kompetencje w zakresie wielojęzyczności – kształtowane głównie na zajęciach językowych np.: poprzez konkursy, wystawy, seanse filmowe, spotkania czytelnicze, organizując dni języków obcych, zajęcia teatralne, poprzez udział w programach europejskich, umożliwiając uczniom kontakt z rodzimymi użytkownikami języka oraz innymi użytkownikami języka docelowego.

Kompetencje matematyczne i kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii – kształtowanie powyższych kompetencji odbywa się na wszystkich zajęciach szkolnych poprzez realizację zadań dydaktycznych z przedmiotów matematyczno-przyrodniczych, poprzez stosowanie procesów myślowych opartych na kreatywnym rozwiązywaniu problemów z różnych dziedzin, świadomym wykorzystywaniu metod i narzędzi wywodzących się z informatyki.

Kompetencje cyfrowe – praca w szkole opiera się o programy/aplikacje np. Padlet, Canvę, dysk Google metodę projektu edukacyjnego. Nauczyciele przygotowują młodzież do dokonywania świadomych i odpowiedzialnych wyborów w trakcie korzystania z zasobów dostępnych w Internecie, uczą krytycznej analizy informacji, bezpiecznego poruszania się w przestrzeni cyfrowej.

Kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się – ta kompetencja kształtowana jest w szkole w procesach niekoniecznie związanych z dydaktyką, lecz raczej ze stosunkami międzyludzkimi panującymi w czasie zajęć. Nauczyciele w ramach swoich zadań mają szansę wskazywać uczniom pozytywne wzorce, czy sami być wzorem do naśladowania. Rozwijanie tej kompetencji to olbrzymie zadanie szkoły, nauczyciela, ale również całego społeczeństwa w kształtowaniu młodego człowieka. Wspierającymi rozwój tej kompetencji są: motywacja i wiara we własne możliwości w uczeniu się i osiąganiu sukcesów oraz nastawienie na rozwiązywanie problemów, z wykorzystywaniem doświadczeń z życia i uczenia się, ciekawości w poszukiwaniu możliwości uczenia się w różnorodnych sytuacjach życiowych.

Kompetencje obywatelskie szkoła przygotowuje młodego człowieka do rozumienia czym są: demokracja, sprawiedliwość, równość, obywatelstwo i prawa obywatelskie. Nauczyciele przekazują wiedzę na temat współczesnych wydarzeń i historii. Wskazuję w jaki sposób efektywnie zaangażować się w działania publiczne, okazywać solidarność i zainteresowanie problemami lokalnych środowisk. Bardzo pomocna jest metoda projektu edukacyjnego, wykorzystanie metod problemowych, wolontariat. Ta kompetencja to również zapraszanie uczniów do wystąpień przed społecznością, motywowanie do udziału w przedsięwzięciach szkolnych, udziału w samorządzie uczniowskim itp.

Kompetencje w zakresie przedsiębiorczości – nauczyciele od najmłodszych lat powinni uświadamiać dzieciom, że mają szansę być przedsiębiorczymi, że ich pomysły się liczą i mogą zostać zrealizowane. Kompetencje osoby przedsiębiorczej to: umiejętność wyznaczania celów, zaradność, komunikatywność i chęć do współdziałania przy realizacji podjętych zadań. Jest szansa rozwijać je podczas np. zajęć z matematyki. Kluczowe kompetencje osoby przedsiębiorczej i kompetencje matematyczne nieustannie się przeplatają i łączą. Jeśli uczeń we właściwy sposób uczy się matematyki, jego kompetencje przedsiębiorcze także się rozwijają.

Kompetencje w zakresie świadomości ekspresji kulturalnej – rozwijanie tej kompetencji przejawia się w organizowaniu wyjść do miejsc kultury jak muzea, teatry, spotkań z ludźmi kultury, ale również w przeżywaniu ważnych dla szkoły i społeczności wydarzeń, udziału w przedstawieniach, pokazach uczniowskich, spotkaniach z artystami, w przeglądach, festiwalach i konkursach muzycznych.

Jest to bardzo ważne, ponieważ jak donoszą amerykańskie badania, nauczyciele mogą mieć znaczący, pozytywny wpływ na dalsze życie uczniów. Szczególnie ważne są pierwsze lata nauki w szkole. Dobra wczesnoszkolna edukacja stanowi życiowy kapitał w zakresie kształtowania istotnych kompetencji kluczowych. Ten kapitał uruchamia się i działa także skutecznie przez kolejne lata również w pozaszkolnych sytuacjach: w życiu osobistym i zawodowym.

Wszystkie te kompetencje rozumiane jako wiedza, umiejętności i postawy wzajemnie się przenikają i są ze sobą nierozłącznie powiązane. Dlatego jeżeli traktuje się je całościowo, to można zauważyć, że każdą z nich należy kształtować na każdym przedmiocie w szkole, odpowiednio organizując proces dydaktyczno-wychowawczy.

Uważa się je za jednakowo ważne, bo każda z nich przyczyni się do udanego życia w społeczeństwie. Mogą być stosowane w wielu różnych kontekstach i rozmaitych kombinacjach. Ich zakresy pokrywają się i są ze sobą powiązane. Zrozumienie korzyści płynących z ich kształtowania przełoży się na lepsze przygotowanie dzieci i młodzieży do dorosłego życia, a potem na funkcjonowanie na rynku pracy. To ważne dla wszystkich młodych Europejczyków, dla budowania wspólnej Europy.

Niestety, pomimo starań nauczycieli, badania wykazują, że tradycyjna szkoła nie sprzyja kształtowaniu kompetencji kluczowych. Zacytuję M. Żylińską: „W przedwczorajszych szkołach, wczorajsi nauczyciele uczą dzisiejszych uczniów rozwiązywania problemów jutra”. I trochę tak jest. System szkolnictwa nie idzie z duchem czasu i nie najlepiej odnajduje się w sferze zmian społecznych, gospodarczych i technologicznych. Szkoła działa szablonowo, realizuje programy nauczania, które nie uwzględniają różnic osobowościowych i rozwojowych dzieci, zasypuje dzieci faktami i informacjami, nie zachęca do twórczego myślenia.

Żeby wiedzieć, jaka ma być edukacja, musimy wiedzieć czego uczyć dzieci oraz jak je uczyć. Dzieci do rozwoju potrzebują wielu doświadczeń, przestrzeni do realizowania pomysłów, poczucia bezpieczeństwa, by mogły swoje pomysły sprawdzać, bez lęku popełniać błędy i wyciągać z nich wnioski. Jeśli tej bezpiecznej strefy nie ma, jeśli każde działanie jest oceniane, a błędy piętnowane, pojawia się lęk, stres. Jeżeli chcemy, żeby uczenie się było efektywne, powinniśmy wyeliminować presję, bo ona bardzo ogranicza rozwój. Uczniowie potrzebują wzorców, którymi mogą się kierować. Nauczyciel może wzbudzić lub niestety zgasić zainteresowanie nauką. Zarażajmy więc dzieci tym, co sami lubimy. Żeby osiągnąć dobre efekty, żeby wspomagać, a nie blokować, musimy dostosować zadania i wiedzę do indywidulanego poziomu możliwości i rozwoju każdego z nich. Jednocześnie musimy wspierać tworzenie wspólnot i wzmacniać poczucie przynależności.

Zmiany w szkole są konieczne. Można zacząć od małych kroków – jak to robią Budzące się Szkoły. Ruch ten stworzyła grupa osób, które wcześniej samodzielnie szukały nowych rozwiązań w edukacji, w szkole. Liderką ruchu jest dr Marzena Żylińska, która pragnie jedynie obudzić w nauczycielach chęć do zmian i dodać im odwagi do działania i do szukania własnej drogi. Główną ideą ruchu jest hasło Od kultury nauczania do kultury uczenia się. Budząca się Szkoła staje się źródłem inspiracji do realizacji tego hasła. 

Już wcześniej pisałam, uczeń powinien być w szkole aktywny, bo człowiek uczy się wtedy, gdy działa. Dziś zabijana jest kreatywność i to jest największy problem. Dlatego promuje się kulturę uczenia się i zachęca nauczycieli do wprowadzania metod aktywizujących. Szkoła niestety dziś funkcjonuje jak najgorszy typ korporacji, w której liczą się tylko wyniki i która straciła z oczu człowieka. Nie patrzymy na to, jakie dzieci mają problemy, jakie pasje, kim są, jakimi są ludźmi, ale oczekujemy, że wszystkie pójdą tym samym torem, tym samym rytmem. A przecież dobrze zorganizowana nauka wywołuje radość, daje satysfakcję, że czegoś nie umiałem, a teraz umiem, czegoś nie wiedziałem, a teraz wiem. To jest istota rozwoju. Świat idzie naprzód, a my powinniśmy iść razem z nim.

Dlatego fundamentalnym pytaniem dotyczącym dzisiejszej edukacji jest pytanie o jej sens, cel i zadania nie tylko wobec każdego dziecka z osobna – ale też wobec społeczeństwa i świata jako całości. Rolą szkoły nie jest dziś wyprodukowanie kolejnych roczników bezmyślnych wykonawców poleceń. Dziś rolą szkoły jest taka edukacja, która rozwija samodzielne myślenie, krytyczne myślenie, kreatywne działanie. Należy pozwalać dzieciom pracować w grupach, zachęcać do samodzielnego selekcjonowania informacji, organizować więcej prac projektowych, częściej wychodzić poza szkolne mury, umożliwiać zamianę ról, czyli pozwalać dzieciom raz na jakiś czas wcielać się w rolę nauczyciela, zmienić ustawienie ławek w taki sposób, aby dzieci mogły obserwować siebie nawzajem, zlikwidować dzwonki, organizować więcej zajęć sportowych i artystycznych.

Szkoła w obecnym kształcie to archaiczny twór. Od prawie 200 lat niewiele się w niej zmieniło. Aż trudno uwierzyć, że przez te wszystkie lata nie udało się jej przebudować. Nie od dziś przecież przeżywa kryzys, tak bardzo odczuwalny przez dzieci, rodziców i nauczycieli.

Żeby się rozwijać, musimy wykształcić ludzi, którzy potrafią szukać innych, własnych, nowych rozwiązań. Sukces Polski zależy od tego, czy młodzi Polacy nauczą się w szkole schodzić  z wydeptanych ścieżek. Bo przecież dzieci, które dziś siedzą w szkolnych ławkach, będą musiały rozwiązać problemy, z którymi my nie daliśmy sobie rady. Rozwój naszego społeczeństwa i kraju zależy od innowacyjności i kreatywności młodych. Sukces w życiu mogą odnieść ludzie, którzy w szkole rozwiną własne pasje, którzy wierzą w siebie i którzy lubią się uczyć. Jeśli mury szkół opuszczać będą dzieci wierzące we własne siły, znające swoje talenty, mające poczucie sprawstwa, umiejące współpracować, wyznaczać sobie własne cele i konsekwentnie dążyć do ich realizacji, to szansa na sukces jest ogromna.                                                                                                                 

Dzisiejsza edukacja musi się zmieniać, musi przygotowywać młodych ludzi do życia w społeczeństwie, w świecie – takim, jaki jest i jaki będzie w kolejnych dziesięcioleciach, kiedy to dzisiejsi uczniowie osiągną etap dorosłości. To, czego i w jaki sposób uczymy dzieci w szkole, musi zatem odpowiadać temu, czego potrzebują, by w takim właśnie świecie się odnaleźć, by się realizować, by odnajdować swoje miejsce w społeczeństwie.

Carl Rogers powiedział „Człowiek, który jest wykształcony to ten, który uczy się jak się uczyć”. Wyzwolenie w uczniach kreatywności, zaangażowania, operatywności, znajomości programów komputerowych, komunikatywności, zdolności organizacyjnych, umiejętności pracy w zespole, to cel współczesnej edukacji. Wymienione umiejętności będą miały kluczowe znaczenie. Jeśli jednak szkoła nie nadąży za zmianami, to znaczy, że przygotuje dzieci do życia w rzeczywistości, jakiej już nie ma i nie będzie, jaka minęła sto lat temu. Szkoła, w której pracuje się metodami sprzed wieku, nie tylko nie spełnia swojej roli wobec dzieci i wobec społeczeństwa, ale działa na ich szkodę. 

Nowoczesna szkoła musi więc się zmienić, aby przygotować uczniów do życia i funkcjonowania w szybko zmieniającym się świecie o licznych wzajemnych powiązaniach. Ludzie już teraz potrzebują szerokiego spektrum umiejętności i kompetencji, które nadal będą musieli rozwijać, w zasadzie przez całe swoje życie.

Źródła:

  • Boćkom-Mysiorska M. Edukacja alternatywna
  • Bogusławska M. Kompetencje kluczowe w edukacji wczesnoszkolnej
  • Furgał S. Kompetencje kluczowe
  • Hunie D. Kompetencje bez tajemnic. Rozwijanie kompetencji to nie czary
  • Jurewicz A. Kompetencje kluczowe w edukacji
  • Żmijewska S. Kształtowanie kompetencji kluczowych w edukacji wczesnoszkolnej
  • Uszyńska-Jarmoc J., Dudel B., Głoskowska-Sołdatow M. Rozwijanie kompetencji kluczowych uczniów w procesie edukacji wczesnoszkolnej
  • Zalecenie Rady Europejskiej z dnia 22 maja 2018 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie (2018/C 189/01)
  • Żylińska M. Budzące się szkoły, Dzieciństwo to nie wyścigi, Czy nasze szkoły są nowoczesne czy są dwustuletnim skansenem?
  • ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu miarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej
  • ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI I NAUKI z dnia 6 lutego 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej

Autor: Olga Kosińska – Czytelniczka Portalu

Barwny świat bohaterów – poganie i chrześcijanie w powieści „Quo vadis” – konspekt

JĘZYK POLSKI        KLASA 7

LEKCJA  (2x45 minut)

Temat. Barwny świat bohaterów – poganie i chrześcijanie w powieści „Quo vadis” Henryka Sienkiewicza.

Cele lekcji:

Uczeń:

  • rozumie słowa – poganin, chrześcijanin i potrafi odmieniać te rzeczowniki
  • dokonuje podziału na postaci historyczne, fikcyjne
  • zbiera słownictwo opisujące i charakteryzujące bohaterów powieści
  • wyrażą opinię na temat postaci
  • dostrzega kontrast pomiędzy dwoma światami, dwoma kulturami
  • doskonali umiejętność pracy z tekstem
  • redaguje notatkę.

Metody pracy:

pogadanka, praca z tekstem, ćwiczeń praktycznych.

Formy pracy:

zbiorowa, indywidualna, grupowa.

Środki dydaktyczne:

„Quo vadis” H. Sienkiewicza, kartki z imionami bohaterów, karta pracy – Bohaterowie (tabela), karta pracy – poganie, chrześcijanie.

TOK LEKCJI

1. Czynności organizacyjne.

2. Wprowadzenie do tematu lekcji – „Zgadnij, kim jesteś” – gra dotycząca postaci występujących w powieści.

Krótka zabawa dydaktyczna mająca na celu sprawdzenie znajomości bohaterów lektury. Uczniowie zgadują wybraną postać. Uczeń losuje kartkę, której nie może zobaczyć. Nauczyciel przyczepia na jego plecach kartkę z imieniem bohatera, którą widzi klasa. Jego zadaniem jest zadawanie pytań tak, żeby po udzielonych odpowiedziach zgadł, jaką reprezentuje postać. Uczeń wyznacza osobę do odpowiedzi. Odpowiedzi brzmią tylko – TAK lub NIE; jeśli uczeń z kartką na plecach odgadnie, kim jest (jaką postacią), wówczas  wyznacza osobę, która losuje kolejną postać. Nauczyciel zapisuje na tablicy odgadnięte postaci.

3. Zapis tematu lekcji – Barwny świat bohaterów – poganie i chrześcijanie w powieści „Quo vadis” Henryka Sienkiewicza.

4. Zapoznanie uczniów z odmianą rzeczowników – poganin, chrześcijanin.

Uczniowie zapisują deklinację w liczbach pojedynczej i mnogiej w zeszycie.

M. poganin, poganie

D. poganina, pogan

C. poganinowi, poganom

B. poganina, pogan

N. poganinem, poganami

Ms. poganinie, poganach

W. poganinie, poganie

5. Przyporządkowanie cech poganom i chrześcijanom.

KARTA PRACY „poganie chrześcijanie” – praca indywidualna.

6. Uzupełnianie tabeli – podział bohaterów na postaci fikcyjne i historyczne, pogan i chrześcijan i wyszukiwanie odpowiednich fragmentów w tekście lektury (załącznik  – KARTA PRACY „Bohaterowie”). Tu można klasę podzielić na grupy – pogan i chrześcijan.

7. Praca  domowa – Uzupełnij tekst z lukami.

          W powieści „Quo vadis” Henryk Sienkiewicz przedstawił kontrast dwóch światów: ………………………………… i …………………………………….. . Poganie żyją swoim życiem, kultywują zwyczaje i ………………………………, które budują ich system wartości moralnych, odmienny od wartości ……………………………………………….. . Wyznawców …………………………traktują jako sektę, która stała się dla nich zagrożeniem. Nerona oburzył fakt, że to nie on jest dla chrześcijan …………………….. . Podpalenie miasta i zgrabna manipulacja popleczników cezara, m.in. ……………………………… spowodowały, że okrutna …………………. tysięcy ludzi stała się zabawą, igrzyskami dla obywateli Rzymu. Pokora, modlitwa i brak ………………… chrześcijan w obliczu śmierci była dla rzymian niespotykanym dotąd widowiskiem. Ze zdumieniem i niedowierzaniem obserwowali rozmodlonych ludzi.

          Pomimo strasznej rzezi w amfiteatrze i ogrodach cezara, śmierci niezliczonej liczby chrześcijan, to właśnie oni zwyciężają. Ich religia pozostała, bo ocaleli ci, którzy będą ją wyznawać i …………………….. Świat antyczny ginie wraz ze śmiercią Petroniusza, a potem ………………..

          Sienkiewicz ukazuje też niezwykłą przemianę dwóch bohaterów: …………………………….. i …………………………….. . Za sprawą miłości ………………………… do Ligii bohater nawrócił się na religię chrześcijańską. Chilon, człowiek przebiegły, nie waha się przed zdradą dla osiągnięcia korzyści. Jednak gdy widzi umierającego w pochodni …………………………………., który mu przebaczył zdradę, Chilon nawraca się, przyjmuje ………………. i prosi o męczeńską śmierć.

Zetknięcie się w powieści tych dwóch światów, pociągnęło za sobą upadek jednego. Zwyciężył świat ………………………………………..

Pobierz scenariusz z załącznikami

Autor: Barbara Woźniak – Czytelniczka Portalu