1 C
Polska
czwartek, 12 lutego, 2026
Strona główna Blog

10 lutego Dzień Bezpiecznego Internetu – ulotka dla rodziców

Szkola Podstawowa - portal dla nauczycieli
-
0
10 lutego Dzień Bezpiecznego Internetu – ulotka dla rodziców

Dzień Bezpiecznego Internetu to doskonała okazja, by przypomnieć, jak ważną rolę odgrywa cyfrowe bezpieczeństwo w życiu naszych dzieci. W świecie, w którym młodzi użytkownicy korzystają z sieci coraz częściej i coraz wcześniej, to właśnie dorośli – rodzice i opiekunowie – mają kluczowy wpływ na to, jakie nawyki i postawy rozwiną w przestrzeni online. Ta ulotka powstała po to, by wesprzeć rodziców w budowaniu świadomego, odpowiedzialnego i bezpiecznego korzystania z Internetu w codziennym życiu rodziny.

Dbanie o bezpieczeństwo w sieci nie wymaga specjalistycznej wiedzy – wystarczy odrobina uwagi, rozmowy i wspólnego ustalania zasad. Razem możemy stworzyć dzieciom przestrzeń, w której Internet będzie narzędziem rozwoju, a nie zagrożeniem.

Pobierz ulotkę wersja 1

Pobierz ulotkę wersja 2

Opracowanie: Justyna Matykiewicz

Szkoła podstawowa – portal dla nauczycieli

Śnieżne inspiracje – zabawy na śniegu dla małych i większych

Szkola Podstawowa - portal dla nauczycieli
-
0
Śnieżne inspiracje – zabawy na śniegu dla małych i większych

Ferie i śnieg to idealne połączenie, żeby dzieci i młodzież mogły oddać się zimowemu „szaleństwu”. Przygotowaliśmy zestaw aktywności, które sprawdzają się zarówno w grupie, jak i w mniejszych składach. Są to zabawy ruchowe, kreatywne, rywalizacyjne i takie, które można robić nawet przy mniejszej ilości śniegu.

ZABAWY RUCHOWE

  • Bitwa na śnieżki z zasadami Drużyny mają swoje „bazy”, ograniczoną liczbę śnieżek i określony czas rundy.
  • Tor przeszkód na śniegu Slalom między kijkami, przeskakiwanie kopczyków, zasp, slalom między drzewami.
  • Wyścigi w workach po śniegu Klasyczne skoki w workach, ale na śnieżnej nawierzchni.
  • Rzuty śnieżkami do celu Trafianie do obręczy, wiadra lub narysowanego koła.

ZABAWY KREATYWNE

  • Budowanie igloo lub fortu Można użyć foremek, wiaderka albo specjalnych form do śniegu.
  • Rzeźby ze śniegu Nie tylko bałwan — zwierzęta, postacie, a nawet miniaturowe miasta.
  • Malowanie śniegu Butelki z barwioną wodą i tworzenie kolorowych obrazów na białej powierzchni.
  • Zimowa sesja foto Lista zadań: „najbardziej kreatywna poza”, „najdziwniejsza rzeźba”, „najlepszy kadr”.

ZABAWY DRUŻYNOWE

  • Bitwa o fort Jedna drużyna broni śnieżnej budowli, druga próbuje zdobyć ją dotknięciem.
  • Wyścigi drużynowe z kulą śnieżną Toczenie śnieżnych kul do wyznaczonego celu.
  • Budowanie bałwana na czas Grupy rywalizują, kto szybciej ulepi bałwana z trzema kulami. Można dodać kategorię „najbardziej kreatywny bałwan”.
  • Śnieżne kalambury Jedna osoba z drużyny „rysuje” hasło na śniegu (np. robiąc ślady). druga drużyna zgaduje.

ZABAWY NA MNIEJ ŚNIEGU

  • Poszukiwanie zimowych skarbów Ukryte przedmioty pod cienką warstwą śniegu.
  • Zimowe kalambury w ruchu Hasła związane z zimą, odgrywane na świeżym powietrzu.
  • Śnieżne bingo Karty z zadaniami typu: „znajdź sopel”, „zrób mini-bałwana”, „zrób aniołka”.

Opracowanie: Edyta Maroszek

Szkoła Podstawowa – portal dla nauczycieli

Czytam i rozumiem, bo rozumiem, co czytam – sposoby kształtowania umiejętności czytania ze zrozumieniem

Szkola Podstawowa - portal dla nauczycieli
-
0
Czytam i rozumiem, bo rozumiem, co czytam – sposoby kształtowania umiejętności czytania ze zrozumieniem

Umiejętność czytania ze zrozumieniem stanowi fundament dalszej edukacji oraz warunek sprawczego funkcjonowania we współczesnym społeczeństwie. W obliczu nieustannego napływu wątpliwej jakości informacji i rozmaitych fake newsów świadome i krytyczne odczytywanie tekstów jest nie tylko podstawową kompetencją szkolną, lecz przede wszystkim kluczową umiejętnością życiową. Jej kształtowanie rozpoczyna się na początkowym etapie obowiązkowej edukacji szkolnej i trwa nieprzerwanie aż do jej zakończenia – świadczy o tym m.in. fakt, że na najważniejszych polskich egzaminach zewnętrznych (egzamin ósmoklasisty, egzamin maturalny) jest to kwestia sprawdzana w pierwszej kolejności.

Dbałość o prawidłowy rozwój czytania ze zrozumieniem wśród uczniów spoczywa głównie na nauczycielach szkół podstawowych – to właśnie oni są zobligowani do wprowadzania skutecznych technik i wartościowych zadań swoim młodym podopiecznym.

Pierwszy kontakt z nowym tekstem…

Rozumienie tekstu jest złożonym procesem – wpływa na niego wiele czynników. Sukces w postaci efektywnego przyswajania informacji stanowi z kolei wypadkową regularnych i przemyślanych działań praktykowanych w trakcie procesu uczenia się. Można jednak wyodrębnić pewne zasadnicze elementy, na które warto zwrócić uwagę już przy pierwszym kontakcie z danym tekstem. A są to:

  • kontekst (tło tematyczne i kulturowe)
  • struktura tekstu (podział na akapity lub układ niestandardowy)
  • słownictwo (zasób słów, rejestr języka)
  • styl autora (indywidualny styl pisania, który może mieć wpływ na rozumienie treści – np. częste stosowanie metafor i niejasnych aluzji zaciemnia znaczenie tekstu)

Trzeba także zaznaczyć, że osobiste zainteresowania uczniów i ich potrzeby mają ogromny wpływ na przyswajanie danego materiału – czynnik ten należy wziąć pod uwagę już na samym początku organizacji pracy, czyli przy wyborze tekstów do ćwiczeń.

Działania wspierające rozwój czytania ze zrozumieniem

1. Dobór różnorodnych tekstów

Uczniowie współcześnie mają kontakt z wieloma formami tekstu pisanego: książkami, komiksami, memami czy komentarzami na portalach społecznościowych. Warto tę różnorodność wykorzystywać również w praktyce szkolnej, proponując uczniom nie tylko klasyczne teksty literackie, lecz także:

  • teksty użytkowe (instrukcje, plakaty, ogłoszenia)
  • teksty popularnonaukowe
  • teksty publicystyczne
  • dyskusje na forach internetowych
  • infografiki i inne materiały multimodalne

Zróżnicowane materiały dydaktyczne zwiększają motywację uczniów i pozwalają im odkryć, że czytanie ze zrozumieniem jest umiejętnością wymaganą niemal w każdym obszarze ich życia. Warto jednak zaznaczyć, że za przygotowywanie tekstów do ćwiczeń nie musi (a nawet nie powinien) odpowiadać tylko nauczyciel – swoje propozycje dla całej klasy mogą wysuwać także poszczególni uczniowie, konsultując je uprzednio z pedagogiem (takie działanie wzmaga poczucie sprawczości i odpowiedzialności w procesie uczenia się). Należy jedynie stale pamiętać o stosownym doborze materiału do poziomu grupy (przykładowo: na wczesnym etapie edukacji uczniowie powinni pracować na niezbyt skomplikowanych tekstach o klarownej strukturze).

2. Strategiczne podejście do czytania

Efektywne czytanie wymaga znajomości strategii rozumienia tekstu. W tym celu konieczne jest stosowanie metod, które aktywizują kreatywne i problemowe myślenie – można do nich zaliczyć:

  • przewidywanie treści na podstawie nagłówków lub ilustracji
  • podkreślanie lub parafrazowanie istotnych fragmentów
  • wyszukiwanie słów kluczowych
  • tworzenie słowniczków związanych z danym tekstem
  • robienie notatek w formie map myśli
  • streszczanie lub podsumowywanie całego tekstu

Uruchomienie różnorodnych strategii, które z czasem stają się nawykiem, umożliwia uczniom sukcesywne kształtowanie swoich umiejętności w indywidualnym zakresie – chodzi więc o to, by wkrótce każdy znalazł coś dla siebie.

3. Tekst i głos – dwa zwierciadła

Dyskusja jest niezwykle skutecznym narzędziem w procesie rozumienia tekstu i odkrywania jego potencjalnych sensów.Podczas rozmowy uczniowie nie tylko uczą się formułować i porządkować swoje myśli, lecz także uświadamiają sobie istnienie różnych interpretacji. Należy zdawać sobie sprawę, że za zapisanymi słowami kryją się rozmaite emocje i intencje, często nieuchwytne przy cichej, samodzielnej lekturze – czytanie fragmentów bądź całego tekstu na głos jest więc pewnym wyrazem jego rozumienia (audiobook stanowi głosową interpretację zapisanego materiału i – tym samym – nie może być jego czystym przetworzeniem). Początek wymiany myśli można zasygnalizować za pomocą fundamentalnych pytań ogólnych:

  • O czym jest ten tekst?
  • Jakie jest jego główne przesłanie?
  • Co autor chciał nim jeszcze przekazać?
  • W jaki sposób to zrobił?

Każde z nich może być powodem do głębszych i bardziej szczegółowych rozważań moderowanych przez pedagoga. Rozmowy o różnych tekstach (uwidaczniające ich rozumienie) powinny być inicjowane także na szerszą skalę, np. poprzez:

  • szkolne akcje czytelnicze we współpracy z biblioteką (np. „maratony czytania” – zaplanowane czasowo masowe czytanie fragmentów wybranej książki)
  • tworzenie ogólnodostępnych rekomendacji książkowych przez uczniów
  • spotkania z poetami i pisarzami  
  • i wiele, wiele innych

Skuteczność podejmowanych działań zależy w dużej mierze od tego, czy uczniowie traktują czytanie jako regularną praktykę – dlatego tak istotne jest również współpracowanie z rodzicami, którzy odpowiadają za kulturę czytelnictwa w domu.

Netografia:

  • https://uum.pl/strategie-czytania-ze-zrozumieniem-w-polskim, dostęp: listopad 2025.
  • https://zskrolowka.pl/czytanie-ze-zrozumieniem-jak-cwiczyc, dostęp: listopad 2025.

Artykuł opracowała: Joanna Pałka

Szkoła Podstawowa – portal dla nauczycieli

Głębia w dobie scrollowania – dlaczego poradniki to nowa luksusowa wiedza?

Szkola Podstawowa - portal dla nauczycieli
-
0
Głębia w dobie scrollowania – dlaczego poradniki to nowa luksusowa wiedza?

Żyjemy w epoce, w której odpowiedź na niemal każde pytanie znajduje się w zasięgu trzech kliknięć. Chcesz wiedzieć, jak zarządzać czasem? Wpisujesz frazę w wyszukiwarkę. Szukasz sposobu na lepszy sen? Instagramowy influencer poda Ci pięć „niezawodnych” trików w piętnastosekundowym nagraniu. Wydaje się, że wiedza stała się demokratyczna, darmowa i błyskawiczna. Dlaczego więc, mimo tego oceanu dostępnych informacji, wciąż czujemy pewien rodzaj intelektualnego niedosytu, a nasze próby wprowadzenia zmian w życie często kończą się na etapie polubienia motywacyjnego posta?

Odpowiedź jest prostsza, niż mogłoby się wydawać: informacja to nie to samo co zrozumienie. W świecie zdominowanym przez krótkie formy i powierzchowne nagłówki, tradycyjny poradnik staje się nie tylko narzędziem rozwoju, ale swego rodzaju azylem dla umysłu. To różnica między szybką przekąską w biegu a wielodaniową kolacją, która faktycznie nas odżywia.

Fundament zamiast fasady

Główną siłą literatury poradnikowej jest jej kompleksowość i głębia przekazu. Podczas gdy artykuły w sieci często ślizgają się po powierzchni problemu, dobra książka oferuje pełen kontekst. Autorzy poradników – często eksperci z wieloletnim doświadczeniem, psycholodzy czy praktycy biznesu – nie dają nam jedynie gotowych „recept”. Oni zapraszają nas do zrozumienia mechanizmów stojących za naszymi zachowaniami.

Czytając o psychologii nawyków, nie dowiadujemy się tylko, jak rano biegać, ale rozumiemy, jak działa nasz układ nagrody i dlaczego mózg stawia opór przed zmianą. Ta systematyzacja wiedzy buduje w nas solidny fundament. Dzięki niej nie tylko „wiemy, co robić”, ale przede wszystkim „rozumiemy, dlaczego to działa”. To właśnie ta świadomość jest kluczem do trwałej transformacji, a nie chwilowego zrywu motywacyjnego.

Książka jako osobisty mentor

Kolejnym argumentem przemawiającym za poradnikami jest relacja z autorytetem. Czytanie książki to intymny proces, rodzaj dialogu z autorem, którego nie da się odtworzyć podczas przeglądania TikToka. Autor poświęca setki godzin na przelanie swojej wiedzy na papier, starannie dobierając argumenty i przykłady. My, jako czytelnicy, poświęcamy mu swój najcenniejszy zasób: czas i skupienie.

W tym procesie książka przestaje być tylko zbiorem kartek, a staje się mentorem, który prowadzi nas za rękę przez proces zmiany. Możemy do niej wrócić w dowolnym momencie, zaznaczyć kluczowe fragmenty, dopisać własne uwagi na marginesach. Ta interakcja sprawia, że treść staje się nasza. Możliwość wielokrotnego powracania do ulubionych rozdziałów pozwala nam odkrywać nowe warstwy znaczeń w zależności od tego, na jakim etapie życia aktualnie się znajdujemy.

Rytuał, który zmienia mózg

Współczesny świat cyfrowy promuje deficyt uwagi. Przeskakując między kartami przeglądarki, trenujemy nasz mózg w powierzchowności. Sięgnięcie po poradnik w formie fizycznej lub e-booka to deklaracja: „Teraz zajmuję się sobą”. To akt uważności, który sam w sobie jest elementem rozwoju osobistego. Skupienie się na jednej metodologii, podążanie za logicznym wywodem autora przez kilka dni lub tygodni uczy nas cierpliwości i dyscypliny – cech niezbędnych, by realnie zmienić swoje życie. Poradnik nie obiecuje magicznej pigułki, ale oferuje mapę drogowej, którą musimy przejść sami, krok po kroku.

Warto też zauważyć, że literatura ta ewoluowała. Dzisiejsze poradniki to często świetnie napisane reportaże, eseje filozoficzne czy fascynujące opowieści o ludzkiej naturze, które czyta się z zapartym tchem. Nie są to już sztywne instrukcje obsługi życia, lecz inspirujące teksty, które pobudzają do refleksji nad własnymi wartościami i celami.

Gdzie szukać papierowych wydań poradników?

Wybór odpowiedniej lektury to inwestycja, która zawsze zwraca się z nawiązką, o ile damy sobie szansę na prawdziwe zanurzenie się w treści. Jeśli czujesz, że czas na kolejny krok w Twoim rozwoju, warto szukać inspiracji tam, gdzie wiedza jest rzetelna i podana w przemyślany sposób. Bogaty wybór wartościowych poradników, które pomogą Ci zadbać o dobrostan, finanse czy relacje, znajdziesz w księgarni internetowej Tantis.pl. To miejsce stworzone dla tych, którzy od informacji wolą prawdziwą wiedzę i szukają książek, które realnie potrafią zmienić perspektywę. Pozwól sobie na luksus głębokiego czytania i sprawdź, jak wiele może zmienić jedna, dobrze dobrana pozycja z domowej biblioteczki.

Artykuł sponsorowany we współpracy z Tantis.pl

Metoda odwróconej lekcji – dlaczego warto odwrócić tradycyjne nauczanie

Szkola Podstawowa - portal dla nauczycieli
-
0
Metoda odwróconej lekcji – dlaczego warto odwrócić tradycyjne nauczanie

„Odwrócona lekcja” (ang.flipped lesson) stanowi jeden z najbardziej rozpoznawalnych modeli dydaktycznych, które w ostatnich kilkunastu latach pojawiły się w ramach edukacji formalnej. Za jego pionierów uważa się dwóch amerykańskich nauczycieli chemii – Jonathana Bergmanna i Aarona Samsa. Innowacją wprowadzoną przez wskazanych pedagogów stało się systematyczne przygotowywanie autorskich wykładów w formie multimedialnych filmów edukacyjnych, udostępnianych uczniom przed zasadniczymi zajęciami lekcyjnymi. Dzięki tak rozplanowanej pracy podopieczni zyskali możliwość przyswajania wiedzy w odpowiednim dla siebie czasie i tempie, by z kolei nauczyciele, podczas lekcji, mogli już zaproponować ćwiczenia o charakterze praktycznym i utrwalającym.

Na czym konkretnie polega więc tytułowe „odwrócenie”? Dotyczy ono środowiska uczenia się, w którym wykonywane są poszczególne czynności:

  • działania wykonywane tradycyjnie w formie prezentacji na lekcji (nowa treść – wprowadzenia teoretyczne, definicje) są realizowane przez uczniów przed lekcją, poza klasą, za pośrednictwem krótkich materiałów wideo lub innych form „mikronauczania”;
  • działania wykonywane tradycyjnie poza klasą (w formie zadania domowego) realizowane są wspólnie w klasie za pośrednictwem zadań praktycznych i problemowych, a także form eksperymentalnych.

Podstawowym celem takiego zabiegu jest optymalizacja pracy poznawczej – zgodnie z głównym założeniem uczniowie otrzymują wsparcie od nauczyciela właśnie wtedy, kiedy konfrontują się z trudniejszymi partiami materiału.

Uwaga! W literaturze przedmiotu można spotkać się z wieloma polskojęzycznymi ekwiwalentami anglojęzycznego określenia flipped lesson – poza najpopularniejszym określeniem „odwrócona lekcja” występują także następujące: „odwrócona szkoła”, „odwrócone nauczanie” i „odwrócona klasa”. W fachowych publikacjach pedagogicznych pojawia się natomiast wprowadzony przez Stanisława Dylaka termin „strategia kształcenia wyprzedzającego” oraz inne sformułowania, które są do niego podobne: „nauczanie wyprzedzające” i „strategia wyprzedzająca”. Warto na to zwrócić uwagę podczas samodzielnego poszukiwania różnorodnych źródeł i materiałów.

Cztery etapy pracy ucznia w modelu odwróconej lekcji – ustalenia Stanisława Dylaka

Model odwróconej lekcji nie jest wąsko pojętą metodą nauczania, lecz koncepcją ogólną, która może przyjąć różne formy realizacji. Według Stanisława Dylaka w modelu tym istnieją jednak cztery zasadnicze etapy pracy ucznia:

1) aktywacja – uczniowie aktywują wiedzę, którą już posiadają;

2) przetwarzanie – odbywa się w środowisku cyfrowym, na platformie nauczania zdalnego; uczniowie uczą się nowych faktów, pojęć i umiejętności, korzystając ze wskazanych lub przygotowanych przez nauczyciela materiałów dydaktycznych;

3) systematyzacja – przeprowadzenie testu wiadomości przez nauczyciela w celu uporządkowania informacji nabytych przez uczniów podczas etapu przetwarzania;

4) ewaluacja – dostarcza informacji zwrotnej dotyczącej przebiegu pracy w modelu odwróconej lekcji (w tej fazie nauczyciel powinien więc podjąć refleksję na temat własnych działań dydaktycznych).

Warto przy tym zaznaczyć, że aby lekcje w modelu odwróconej lekcji przynosiły pożądane rezultaty, konieczne jest uwzględnienie kilku podstawowych warunków.

Warunki optymalnego wdrożenia modelu odwróconej lekcji

Koncepcja odwróconej lekcji to konsekwencja przeorganizowania czasu lekcyjnego w taki sposób, by uczeń otrzymywał wsparcie na etapie nauki, który jest najbardziej wymagający poznawczo. Co to oznacza w praktyce?

MNIEJ TRANSMISJI → WIĘCEJ INTERAKCJI

MNIEJ MECHANICZNEGO NOTOWANIA → WIĘCEJ ANALIZOWANIA

W modelu tym nauczyciel powinien pełnić funkcję projektanta sytuacji problemowych, a uczeń – aktywnego poszukiwacza rozwiązań lub niestrudzonego badacza. Błędne techniki wdrażania „odwróconej szkoły” skutkują jednak niekiedy karykaturalną formą tej strategii, która nie ma na celu aktywizowania uczniów, lecz najzwyczajniejsze zaoszczędzenie czasu podczas lekcji. Do takiego stanu rzeczy przyczyniają się najczęściej poniższe powody:

  • mało atrakcyjne i zbyt długie materiały;
  • brak wysokiej jakości sesji klasowych (odbywanie wykładów w domu, bez zmiany podejścia w klasie).

Przy kompetentnej realizacji zajęć lekcyjnych w tej koncepcji przydatne okazuje się uwzględnienie następujących warunków:

1. Zmieniona kultura uczenia się – w miejscu dominacji nauczyciela: aktywność, inicjatywność i samodzielność uczniów (upodmiotowienie podopiecznych).

2. Bogate i elastyczne środowisko uczenia się – im więcej możliwości technicznych dostępnych dla nauczycieli i uczniów, tym większa swoboda nauczyciela w przygotowywaniu „odwróconej lekcji”, a uczniów – w realizacji zaplanowanych działań domowych.

3. Dedykowane treści kształcenia – wybór najlepszej formy prezentacji treści nauczania oraz gotowość nauczycieli do samodzielnego tworzenia materiałów edukacyjnych lub daleko idącej adaptacji materiału podręcznikowego.

4. Profesjonalny nauczyciel – cechują go: gotowość do podejmowania ryzyka, umiejętność realizacji alternatywnego planu lekcji (w razie potrzeby), dysponowanie bogatym repertuarem metod i technik pracy dydaktycznej oraz świadomość rezygnacji z dominującej roli w klasie (zmiana z autorytarnego stylu nauczania na liberalny).

Podsumowanie

Wprowadzanie danego konceptu lub danej idei jest procesem liniowym – można je precyzyjnie zaprezentować w formach asynchronicznych (krótkie wideo, prezentacja interaktywna, podcast). Głębokie rozumienie ma z kolei charakter nieliniowy – wymaga negocjacji, popełniania błędów, różnorodnych prób aplikacji. To moment, w którym szczególnie warto mieć dostęp do interakcji z ekspertem (nauczycielem). Takie planowanie pracy dydaktycznej proponuje właśnie model odwróconej lekcji (ang. flipped lesson), postulujący reorganizację dystrybucji czasu poznawczego. Dzięki niemu uczniowie nie pozostają samotni przy zadaniach o największym obciążeniu poznawczym – mierzą się z nimi w klasie, gdzie mają możliwość zadawania pytań i dokonywania szybkiej korekty. By strategia ta nie przyjęła zniekształconej formy oszczędzania czasu podczas lekcji, punktem wyjścia wszelkich działań w klasie i poza nią powinna być nauczycielska refleksja nad ich jakością i skutecznością.

Bibliografia:

  • Bergmann J., Sams A., Flip Your Classroom: Reach Every Student in Every Class Every Day, Eugene 2012.
  • Czaplikowska R., „Odwrócona lekcja” (flipped lesson) jako innowacyjny model organizacyjny lekcji języka obcego, „Language and Literary Studies of Warsaw” 2015, nr 5, s. 125–135.
  • Dylak S., Architektura wiedzy w szkole, Warszawa 2013.
  • Nagel D., Report: The 4 Pillars of the Flipped Classroom, [b. m. w.] 2013, http://thejournal.com/articles/2013/06/18/report-the-4-pillars-of-the-flipped-classroom.aspx, dostęp: listopad 2025.

Artykuł pt. Metoda odwróconej lekcji opracowała Joanna Pałka

Szkoła Podstawowa – portal dla nauczycieli

Świeże powietrze w klasie bez otwierania okien? TeachAIR – inteligentna wentylacja dla szkół, która naprawdę działa

Szkola Podstawowa - portal dla nauczycieli
-
0
Świeże powietrze w klasie bez otwierania okien? TeachAIR – inteligentna wentylacja dla szkół, która naprawdę działa

Jakość powietrza w salach lekcyjnych ma bezpośredni wpływ na zdrowie, koncentrację oraz komfort osób przebywających w budynku. W szczelnych, nowoczesnych obiektach poziom CO₂ może wzrastać bardzo szybko, a tradycyjne wietrzenie często nie zapewnia ani odpowiedniej wymiany powietrza, ani stabilnych warunków termicznych. Z tego powodu coraz więcej placówek edukacyjnych decyduje się na zastosowanie wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła. Jednym z rozwiązań zaprojektowanych specjalnie dla szkół jest TeachAIR od Alnor, czyli cichy, wydajny i energooszczędny rekuperator.

Dlaczego w klasach tak szybko robi się duszno?

W typowej sali przebywa jednocześnie 25–30 uczniów. To duże obciążenie dla jakości powietrza. CO₂ potrafi przekroczyć dopuszczalne normy już po 10–15 minutach, co ma realny wpływ na samopoczucie i zdolność uczenia się.

Nauczyciele obserwują wtedy:

  • ospałość uczniów,
  • trudności z koncentracją,
  • ból głowy,
  • większą nerwowość i rozkojarzenie.

Otwieranie okna jest rozwiązaniem tylko pozornym. Przynosi przeciągi, wychładza klasę i wprowadza pyły oraz alergeny. Potrzebny jest system, który zapewni stały dopływ świeżego, czystego powietrza, nie zakłócając pracy lekcyjnej.

Dowiedz się więcej o rekuperacji!

TeachAIR – wentylacja, która pracuje tak, jak działają szkoły

Urządzenie zostało stworzone z myślą o realnych warunkach nauczania. Cichość pracy, wysoka wydajność i skuteczna filtracja sprawiają, że TeachAIR odpowiada na potrzeby zarówno nauczycieli, jak i dyrektorów oraz administratorów budynków.

Co wyróżnia TeachAIR?

  • Wydajność 700 lub 900 m³/h – odpowiednia dla klas liczących 25–30 uczniów.
  • Bardzo cicha praca: poniżej 30 dB – urządzenie może być zamontowane   bezpośrednio w klasie.
  • Odzysk ciepła do 95% i wilgoci do 73% – świeże powietrze bez strat energii.
  • Filtracja ePM1 ≥75% + opcjonalny filtr węglowy – skuteczne usuwanie smogu, alergenów i zapachów.
  • Inteligentne sterowanie CO₂ – automatyczna regulacja dopływu powietrza.
  • Tryb recyrkulacji – ekonomiczna praca nocą i w czasie przerw.
  • Możliwość integracji z BMS i platformą AIR Alnor – pełen podgląd pracy jednostek.

Co zyskuje szkoła, która zdecyduje się na TeachAIR?

Zanim podejmie się decyzję o inwestycji, warto wiedzieć, jakie realne efekty przynosi montaż rekuperatora w klasach. TeachAIR poprawia komfort nauki, wpływa na zdrowie uczniów i obniża koszty eksploatacyjne budynku.

Najważniejsze korzyści dla szkoły:

  1. Lepsza koncentracja uczniów dzięki niższemu poziomowi CO₂.
  2. Mniej infekcji i alergii dzięki skutecznej filtracji pyłów i gazów.
  3. Niższe koszty ogrzewania i chłodzenia dzięki odzyskowi ciepła i wilgoci.
  4. Cisza na lekcjach – praca urządzenia poniżej 30 dB nie rozprasza uczniów.
  5. Pełna automatyzacja – system sam dopasowuje pracę do liczby osób w klasie.
  6. Łatwy montaż i wysoka kompatybilność instalacyjna.
  7. Możliwość obsługi wielu sal z jednego panelu dzięki platformie AIR Alnor.

TeachAIR w praktyce – przykład użycia podczas lekcji

Na 45-minutowej lekcji języka polskiego stężenie CO₂ w typowej, niewentylowanej klasie potrafi przekroczyć 2000 ppm w ciągu kilku minut. Z TeachAIR:

  • powietrze pozostaje świeże przez całą lekcję,
  • temperatura nie spada nawet zimą,
  • nie ma konieczności przerywania zajęć na wietrzenie,
  • uczniowie dłużej utrzymują uwagę i rzadziej zgłaszają dolegliwości,
  • nauczyciel może pracować w komfortowych warunkach akustycznych.

Nowoczesna szkoła potrzebuje nowoczesnej wentylacji – zadbaj o jakość powietrza z Alnor!

Rosnące wymagania higieniczne, nowelizacje przepisów budowlanych i większa świadomość dyrektorów sprawiają, że wentylacja staje się bardzo istotnym elementem wyposażenia placówek edukacyjnych.

TeachAIR spełnia obowiązujące normy, a jednocześnie jest rozwiązaniem:

  • praktycznym,
  • cichym,
  • energooszczędnym,
  • łatwym w obsłudze.

Chcesz, aby w szkole uczniowie oddychali naprawdę czystym powietrzem?

TeachAIR z oferty Alnor to rozwiązanie, które łączy komfort, bezpieczeństwo i efektywność energetyczną. Wszystko w jednym urządzeniu zaprojektowanym specjalnie dla sektora edukacji.

Dowiedz się o TeachAIR od Alnor!

Artykuł sponsorowany we współpracy z alnor.com.pl

Co dwie głowy, to nie jedna – rozwijanie umiejętności współpracy w klasie

Szkola Podstawowa - portal dla nauczycieli
-
0
Co dwie głowy, to nie jedna – rozwijanie umiejętności współpracy w klasie

Współczesne realia kulturowe obfitują w wiele nowych wyzwań, którym można podołać jedynie za sprawą dobrze rozwiniętych kluczowych umiejętności. Liczne badania edukacyjne (m.in. OECD – „Future of Education and Skills 2030/2040”) pokazują, że jedną z takich umiejętności jest efektywne działanie w grupie – jej rozwój przekłada się na lepsze wyniki w nauce, większą motywację wewnętrzną uczniów, wzmacnianie kompetencji społeczno-emocjonalnych oraz bardziej satysfakcjonujące przyszłe życie zawodowe.

Wdrażanie zadań wymagających współpracy od wczesnych lat edukacji wspiera ponadto proces socjalizacji, dzięki czemu młody człowiek szybciej adaptuje się do nowych warunków i wykształca w sobie poczucie przynależności. W szkole podstawowej to właśnie nauczyciel odpowiada za kształtowanie tej kompetencji u podopiecznych za pośrednictwem skutecznych metod dydaktycznych, odpowiedniej organizacji pracy i harmonijnej kultury klasy.

Rozwijanie umiejętności współpracy w klasie – rola nauczyciela

Na początkowym etapie edukacji szkolnej nauczyciel pełni szereg różnych funkcji – jest nie tylko przewodnikiem i moderatorem działań, lecz także naocznym świadkiem funkcjonowania relacji w danej klasie. Do zależnych od pedagoga czynników wspierających integrację uczniów należy m.in. zaliczyć:

  • tworzenie sytuacji edukacyjnych wymagających współpracy
  • dawanie uczniom niezależności, ale w jasno wyznaczonych granicach
  • zapewnianie uczniom informacji zwrotnej na temat samej pracy w grupie, a nie tylko jej efektów
  • skuteczne reagowanie na występujące trudności emocjonalne i konflikty rówieśnicze
  • wspieranie uczniów z trudnościami społecznymi (które wynikają z nieśmiałości, problemów w komunikacji itp.)

Nadrzędnym warunkiem dobrej współpracy związanym z powyższymi składowymi jest atmosfera bezpieczeństwa i zaufania. Jej budowanie stanowi niewątpliwie złożony i długotrwały proces, jednak za dobry punkt wyjścia można w tym wypadku uznać np. kontrakt klasowy. Nauczyciel, współtworząc go z uczniami, umożliwia uwzględnienie w nim tego, co dla młodych ludzi szczególnie ważne – tego, co będzie z czasem weryfikowane oraz poddawane indywidualnej i grupowej ocenie. Warto więc szczególnie zwrócić uwagę na to, by w kontrakcie znajdowały się również podpunkty dotyczące relacji i integracji (np. „dzielenie się notatkami i materiałami”, „zaangażowanie w wydarzenia klasowe” itd.).

Strategie rozwijania współpracy w klasie

1. Grupy, rotacje i role

W wielu opracowaniach dotyczących rozwijania umiejętności współpracy wśród uczniów wskazuje się na konieczność wprowadzania pracy w parach i grupach kilkuosobowych. Wdrażanie takich form działania naturalnie rodzi jednak szereg wyzwań, z których należy uprzednio zdawać sobie sprawę. W klasach spotykają się osoby o różnym poziomie wiedzy, różnych talentach i różnych temperamentach. Początkowo największy problem sprawia często odpowiedni podział obowiązków i skuteczna komunikacja. Nieodpowiednia organizacja pracy przynosi więc niejednokrotnie skutki w postaci przesadnego obciążenia tylko części grupy, konfliktów wewnętrznych i frustracji. Tym samym efektywne współdziałanie warunkuje kilka zasadniczych kryteriów:

  • umiejętne zarządzanie różnorodnością (strategia grupowania uczniów według kompatybilnych umiejętności)
  • prymarne wyznaczenie ról w grupie (lider, prezenter, sekretarz, mediator itp.)
  • jasne określenie celów i bieżące kontrolowanie postępów pracy
  • przestrzeganie zasad etycznej komunikacji (np. idea „Porozumienia Bez Przemocy” Marshalla B. Rosenberga)
  • wdrożenie idei wzajemnego uczenia się (tutoringu rówieśniczego)
  • rotowanie składów grup (aby uczniowie uczyli się współpracować z różnymi osobami)

Regularnie i odpowiedzialnie praktykowana praca zespołowa sprawia, że podopieczni zyskują większą samodzielność w procesie uczenia się, wzmacniają swoje poczucie własnej wartości i lepiej rozumieją swoje wzajemne potrzeby.

2. Dobór metod aktywizujących

Odpowiednia organizacja pracy grupowej wiąże się bezpośrednio także z doborem adekwatnej metody aktywizującej. Wśród takich metod szczególnie warto zwrócić uwagę na:

  • różne rodzaje dyskusji (burza mózgów, dyskusja panelowa, dyskusja punktowana, debata oksfordzka itp.)
  • metodę projektu (zarówno w perspektywie krótko-, jak i długoterminowej, o zasięgu klasowym lub szkolnym)
  • dramę (przygotowywanie krótkich scenek i odgrywanie przypisanych ról)
  • grywalizację (symulacje sytuacyjne i gry z zasadami)
  • WebQuest (grupowe poszukiwanie informacji według określonego scenariusza)
  • „odwróconą lekcję” (stanowiącą w zasadzie odrębny model dydaktyczny, który zachęca uczniów do wspólnej pracy nie tylko w szkole, lecz także poza nią)

Powyższy zbiór oczywiście nie ma charakteru zamkniętego. Im więcej różnorodnych metod poznają uczniowie, tym większe są ich szanse na wszechstronny rozwój.

3. Życie w realiach cyfrowych – współpraca za pośrednictwem TIK

Życie w XXI wieku toczy się równolegle w dwóch przestrzeniach – w świecie rzeczywistym i świecie cyfrowym. Przy współczesnych tendencjach młodzieży do izolacji w Internecie nie sposób pominąć TIK (technologii informacyjno-komunikacyjnych) w kontekście rozwoju umiejętności współpracy w procesie edukacji szkolnej. Warto mieć świadomość, że przestrzeń internetowa także może stanowić wartościową płaszczyznę spotkań i wymiany myśli – trzeba ją tylko odpowiednio wykorzystać. W tym celu pomocne będą wirtualne tablice (Jamboard, Miro, Padlet), wspólne dokumenty on-line (Google Docs, Office 365), cyfrowe teczki prac dokumentujące dotychczasowe działania grupowe (OneNote, Canva) itp. W zakresie nowoczesnych mediów należy przede wszystkim obficie czerpać z doświadczenia uczniów, którzy zwykle wykazują się doskonałą znajomością atrakcyjnych stron i platform.

Netografia:

  • https://www.doktor-lifestyle.pl/jak-rozwijac-prace-zespolowa-w-szkolach-praktyczne-wskazowki-i-strategie/#Jak_nauczyciele_moga_wspierac_rozwoj_kompetencji_spolecznych_przez_wspolprace, dostęp: listopad 2025.
  • https://www.oecd.org/en/about/projects/future-of-education-and-skills-2030.html, dostęp: listopad 2025.

Artykuł opracowała: Joanna Pałka

Szkoła Podstawowa – portal dla nauczycieli

Scenariusz godziny wychowawczej – mikołajki

Szkola Podstawowa - portal dla nauczycieli
-
0
Scenariusz godziny wychowawczej – mikołajki

Temat lekcji: Święty Mikołaj – (re)vision board.

Klasy:

IV–VI

Cele:

  • Uczeń potrafi wskazać tradycje kulturowe związane z mikołajkami.
  • Uczeń zna biografię św. Mikołaja.
  • Uczeń umie dokonać selekcji informacji, a następnie twórczo je wykorzystać.
  • Uczeń dostrzega złożoność postaci wstępujących we współczesnej popkulturze.

Metody:

pogadanka heurystyczna, burza mózgów, projektowanie (tworzenie kolażu), dyskusja

Formy pracy:

praca zbiorowa, praca grupowa, praca indywidualna

Środki dydaktyczne:

tablica interaktywna, szablon vision board w serwisie Canva, tablica tradycyjna, kartki w formacie A3, kolorowe karteczki samoprzylepne, przybory plastyczne

Uwagi:

Jeśli nauczyciel zdecyduje się na tradycyjną formę kolażu, musi wcześniej poinformować uczniów o konieczności przyniesienia własnych przyborów plastycznych na zajęcia (kredki, ołówki, flamastry itp.).

Przebieg lekcji:

Faza wstępna (10 minut):

Na początku lekcji nauczyciel wita się z uczniami, a następnie informuje ich o tym, że podczas zajęć będą wspólnie tworzyli popularną współcześnie formę kolażu, jaką jest vision board – po polsku „tablica marzeń”, narzędzie do wizualizacji celów. W tym miejscu pedagog powinien się upewnić, czy podopieczni wiedzą, o czym mowa, zadając krótkie zasadnicze pytanie (przykład: Czy wiecie, czym jest vision board?). Po zebraniu satysfakcjonujących odpowiedzi nauczyciel zapowiada klasowe projektowanie tematycznej tablicy wizualizacyjnej, która będzie obrazowała wymarzone mikołajki uczniów (dzień 6 grudnia). Organizacja pracy powinna przebiegać w następujący sposób:

a) Nauczyciel – zajmuje stanowisko przy komputerze i tworzy vision board o nazwie „mikołajki [+ bieżący rok] – vision board [+ dana klasa]” na podstawie pomysłów uczniów (przykład: mikołajki 2025 – vision board kl. IV C).

Uwaga! W tym celu można wykorzystać bezpłatne szablony w serwisie Canva (odnośnik: „create a vision board”).

Działanie to powinno poprzedzać kluczowe pytanie skierowane do podopiecznych: Jak wyglądałyby wasze wymarzone mikołajki?

b) Uczniowie – produkują liczne odpowiedzi na powyższe pytanie w formie burzy mózgów.

Przykładowe elementy:

  • prezenty
  • list do św. Mikołaja
  • św. Mikołaj
  • sanie z reniferami przed domem
  • przysmaki przygotowane dla św. Mikołaja
  • czapki mikołajkowe
  • napisy: radość, hojność, empatia
  • itp.

Po stworzeniu tablicy wizualizacyjnej, która oddaje popkulturowy charakter mikołajek, nauczyciel proponuje namysł nad historycznymi korzeniami zwyczaju dotyczącego postaci św. Mikołaja, czyli „revision board” – „tablicę rewizji”, ponieważ w zasadniczej części lekcji uczniowie dokonają rewizji (weryfikacji) utrwalonych kulturowo mitów na temat wspomnianego wcześniej popularnego świętego. W tym miejscu zajęć podopieczni zapoznają się z tematem lekcji, który zostaje zapisany przez pedagoga na tablicy tradycyjnej: „Święty Mikołaj – (re)vision board”.

vision board = jak popkultura widzi dziś św. Mikołaja

revision board = co stanowi rdzeń postaci historycznej/pierwotnej

Faza zasadnicza (25 minut):

Zespół klasowy jest dzielony na cztery grupy kilkuosobowe. Zadaniem każdej z nich jest stworzenie „tablicy rewizji” na temat św. Mikołaja – biskupa z Miry. W tym celu uczniowie otrzymują od nauczyciela wydrukowaną biografię świętego, a następnie decydują, które elementy uwzględnią w ramach kolażu „św. Mikołaj – revision board” (szczegółowe materiały biograficzne znajdują się np. na stronie internetowej Fundacji Świętego Mikołaja – pozyskane stamtąd treści to także dobry pretekst do zapoznania podopiecznych z wartościową instytucją).

Praca nad kolażem może się odbywać na dwa sposoby:

1) w przestrzeni internetowej – za pośrednictwem telefonów i serwisu Canva; jeden z uczniów w danym zespole tworzy szablon „tablicy rewizji” (opcjonalnie: udostępnia link pozostałym członkom grupy, by równolegle mogło nad nią pracować kilka osób);

2) przy użyciu tradycyjnych przyborów plastycznych – szablonu kartki A3, kolorowych karteczek samoprzylepnych, ołówków, długopisów, kredek, flamastrów itp.

Wśród przykładowych elementów tego kolażu można wskazać następujące:

  • biskup               
  • pastorał
  • sakiewki
  • złote kule
  • napisy: dyskrecja, anonimowość, cnotliwość
  • itp.

Podczas pracy grupowej uczniów nauczyciel zapoznaje się z koncepcją podopiecznych, nadzoruje postępy i udziela odpowiedzi na ewentualne pytania.

Faza podsumowująca (10 minut):

W ramach podsumowania uczniowie krótko przedstawiają swoje projekty na forum klasy (dzielą się tym, co ich zaskoczyło, zaintrygowało, dlaczego uwzględnili dane elementy na swojej tablicy).

Uwaga! Każdy uczeń z grupy powinien samodzielnie omówić przynajmniej jedną składową.

→ Jeśli revision board ma formę:

  • elektroniczną – uczniowie udostępniają link nauczycielowi, a ten następnie wyświetla projekt na tablicy interaktywnej;
  • tradycyjną – uczniowie trzymają kolaż, prezentując go w centralnym miejscu klasy, by był dobrze widoczny dla wszystkich.

Podczas fazy podsumowującej nauczyciel może zadać poniższe pytania:

  • Czy św. Mikołaj to jedna postać, czy może dwie?
  • Które elementy ujęte w ramach kolażu vision board mają swoje źródło w kolażach revision board?
  • Które elementy na tablicy waszych wymarzonych mikołajek są wytworem kultury współczesnej, reklamy, kina?

Dzięki dynamicznym prezentacjom grup przeplatanych krótką klasową dyskusją uczniowie zyskują możliwość zdobycia jak największej liczby informacji na temat św. Mikołaja oraz uwydatnienia swoich uczuć i emocji związanych z tym tematem.

Scenariusz godziny wychowawczej – mikołajki opracowała: Joanna Pałka

Szkoła Podstawowa – portal dla nauczycieli

Zmiany zasad ortografii od 2026 r.

Szkola Podstawowa - portal dla nauczycieli
-
0
Zmiany zasad ortografii od 2026 r.

Ortografia w Polsce od lat budzi żywe zainteresowanie społeczne. Dyskusje na temat poprawnej pisowni toczą się codziennie w najróżniejszych przestrzeniach – nie tylko w szkołach, lecz także w mediach i przy rodzinnych stołach. Popełniając nawet drobny błąd, można zwykle spodziewać się natychmiastowej reakcji ze strony lokalnych purystów czy internetowych „znawców”. Dzieje się tak m.in. dlatego, że poprawne posługiwanie się językiem często bywa utożsamiane z dobrym wykształceniem, rzetelnością i profesjonalizmem. W świadomości społecznej to przede wszystkim znajomość zasad ortograficznych stanowi miarę kompetencji, dlatego też wszelkie zmiany w zakresie pisowni nieodłącznie pociągają za sobą silne emocje.

W maju 2025 r. Internet zdominowały publicystyczne doniesienia o rzekomej „rewolucji ortograficznej”, przeprowadzonej przez Radę Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk. I choć ostatnia tak duża reforma ortografii miała miejsce w 1936 r. (a więc aż 89 lat temu!), trudno uchwalone niedawno zmiany zasad (z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2026 r.) określić rzeczoną „rewolucją”. Podkreślić warto fakt, że obejmują one wyłącznie tzw. konwencjonalne zasady pisowni, czyli:

  • pisownię wielką i małą literą, 
  • pisownię łączną i rozdzielną,
  • pisownię z łącznikiem.

Rada Języka Polskiego informuje ponadto, że większość z wprowadzonych zmian była postulowana już wiele temu – organ ten uznaje, że uchwalenie nowych zasad przyniesie korzyść w postaci:

  • uproszczenia i ujednolicenia zapisu poszczególnych grup wyrazów i połączeń, 
  • eliminacji wyjątków,
  • a także likwidacji przepisów, których stosowanie jest z różnych powodów problematyczne (np. wymaga od piszącego zbyt drobiazgowej analizy znaczeniowej tekstu).

Komunikat jest więc następujący: zamiast rewolucji doszło do uporządkowania reguł i kompromisu między tradycją a współczesnymi potrzebami Polaków. Takie właśnie stwierdzenie pojawia się w ramach kampanii społecznej na temat zmian w polskiej ortografii, zainaugurowanej w mediach społecznościowych 15 września 2025 r. Profilom pod nazwą „ortografia 2026”, zarówno na Facebooku, portalu X, jak i Instagramie, przyświeca hasło: „zmiany w pisowni – mniej wątpliwości, więcej pewności”. W praktyce tezę tę zweryfikuje jednak najbliższy czas.

11 nowych zasad ortograficznych obowiązujących od 1 stycznia 2026 r.

1. Pisownia wielką literą nazw mieszkańców miast i ich dzielnic, osiedli i wsi; przykłady: Warszawianin, Ochocianka, Mokotowianin, Nowohucianin, Chochołowianin.

Uwaga! Dopuszczenie alternatywnego zapisu (małą lub wielką literą) nieoficjalnych nazw etnicznych, takich jak kitajeclub Kitajec, angollub Angol, żabojadlub Żabojad.

2. Wprowadzenie pisowni wielką literą nie tylko nazw firm, marek i modeli wyrobów przemysłowych, ale także pojedynczych egzemplarzy tych wyrobów; przykłady: 1) samochód marki Ford, 2) pod oknem zaparkował czerwony Ford.

3. Wprowadzenie rozdzielnej pisowni cząstek -bym, -byś, -by, -byśmy, -byście ze spójnikami; przykład: Zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry.

4. Ustanowienie pisowni łącznej nie- z imiesłowami odmiennymi (bez względu na interpretację znaczeniową: czasownikową lub przymiotnikową), tj. zniesienie wyjątku zezwalającego na „świadomą pisownię rozdzielną”.

5. Ujednolicenie zapisu (małą literą) przymiotników tworzonych od nazw osobowych, bez względu na to, czy ich interpretacja jest dzierżawcza (odpowiadają na pytanie czyj?), czy też jakościowa (odpowiadają na pytanie jaki?); przykłady: dramat szekspirowski, epoka zygmuntowska, koncert chopinowski, wiersz miłoszowski.

Uwaga! Przymiotniki tworzone od imion (rzadziej od nazwisk), zakończone na -owy, -in(-yn), -ów, będą mogły być zapisywane małą lub wielką literą; przykłady: jackowe dziecilub Jackowe dzieci, poezja miłoszowalub poezja Miłoszowa,zosina lalkalub Zosina lalka, jacków domlub Jacków dom.

6. Wprowadzenie łącznej pisowni członu pół- w wyrażeniach:

  • półzabawa, półnauka;
  • półżartem, półserio;
  • półspał, półczuwał

oraz pisowni z łącznikiem w połączeniu typu: pół-Polka, pół-Francuzka (odniesionym do osoby będącej w połowie Polką, w połowie Francuzką).

7. Dopuszczenie w parach wyrazów równorzędnych, podobnie lub identycznie brzmiących, występujących zwykle razem, trzech wersji pisowni:

1) z łącznikiem, np. tuż-tuż; trzask-prask; bij-zabij;
 2) z przecinkiem, np. tuż, tuż; trzask, prask; bij, zabij;
 3) rozdzielnie, np. tuż tuż; trzask prask; bij zabij.

8. W zakresie użycia wielkich liter w nazwach własnych:

a) w nazwach komet wprowadzenie zapisu wszystkich członów wielką literą, np. Kometa Halleya;

b) dopuszczenie wariantywnej pisowni wielką lub małą literą wyrazów cieśnina, góra, jaskinia, jezioro, kanał, morze, nizina, półwysep, przełęcz, przesmyk, przylądek, pustynia, wyspa, wyżyna, zatoka itp., jeśli poprzedzają one nawę geograficzną będącą rzeczownikiem w mianowniku; przykłady: Cieśnina Bosfor lub cieśnina Bosfor, Góra Tabor lub góra Tabor, Jezioro Gopło lub jezioro Gopło;

c) w nazwach obiektów przestrzeni publicznej wprowadzenie pisowni wielką literą stojącego na początku wyrazu aleja, brama, bulwar, osiedle, plac, park, kopiec, kościół, klasztor, pałac, willa, zamek, most, molo, pomnik, cmentarz (przy utrzymaniu pisowni małą literą wyrazu ulica); przykłady: ulica Józefa Piłsudskiego, Aleja Róż, Plac Zbawiciela, Kopiec Wandy, Kościół Mariacki;

d) wprowadzenie pisowni wielką literą wszystkich członów (oprócz przyimków i spójników) w wielowyrazowych nazwach lokali usługowych i gastronomicznych; przykłady: Karczma Słupska, Kawiarnia Literacka, Księgarnia Naukowa, Kino Charlie, Apteka pod Orłem;

e) wprowadzenie pisowni wielką literą wszystkich członów (oprócz przyimków i spójników oraz wyrazów typu imienia)w nazwach orderów, medali, odznaczeń, nagród i tytułów honorowych; przykłady: Nagroda im. Jana Karskiego i Poli Nireńskiej, Nagroda Nobla, Nagroda Rektora za Wybitne Osiągnięcia Naukowe, Mistrz Mowy Polskiej, Honorowy Obywatel Miasta Krakowa.

9. W zakresie pisowni prefiksów:

a) uzupełnienie reguły ogólnej: W języku polskim przedrostki – rodzime i obce – pisze się łącznie z wyrazami zapisywanymi małą literą. Jeśli wyraz zaczyna się od wielkiej litery, po przedrostku stawia się łącznik, np. super-Europejczyk;

b) dopuszczenie rozdzielnej pisowni cząstek takich jak super-, ekstra-, eko-, wege- mini-, maksi, midi-, mega-, makro-, które mogą występować również jako samodzielne wyrazy; przykłady:

  • miniwieża lub mini wieża, bo jest możliwe: wieża (w rozmiarze) mini;
  • superpomysł lub super pomysł, bo jest możliwe: pomysł super;
  • ekożywność lub eko żywność, bo jest możliwe: żywność eko.

10. Wprowadzenie jednolitej łącznej pisowni cząstek niby-, ­quasi- z wyrazami zapisywanymi małą literą; przykłady: nibyartysta, nibyorientalny, nibyromantycznie, quasinauka, quasipostępowy, quasiromantycznie, przy zachowaniu pisowni z łącznikiem przed wyrazami zapisywanymi wielką literą, np. niby-Polak, quasi-Anglia.

11. Wprowadzenie łącznej pisowni nie- z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi bez względu na kategorię stopnia, a więc także w stopniu wyższym i najwyższym; przykład: niemiły, niemilszy, nienajmilszy.

O czym warto pamiętać?

1. Chociaż nowe zasady zostaną wprowadzone już od 1 stycznia 2026 r., najbliższe 5 lat (2026–2030) CKE uznaje za okres przejściowy, podczas którego na egzaminach zewnętrznych (egzamin ósmoklasisty, egzamin maturalny) będą akceptowane zarówno stare, jak i nowe zasady. Nowa ortografia stanie się w tym zakresie jedynym obowiązującym standardem dopiero od 2031 r. Warto jednak pamiętać o obowiązku konsekwentnego stosowania jednolitego sposobu zapisu.

2. Z końcem 2026 r. ukaże się słownik ortograficzny Rady Języka Polskiego zgodny z nowymi zasadami pisowni, który będzie dostępny bezpłatnie online.

3. Do czasu wydania wymienionego wyżej słownika zaleca się korzystanie z dokumentu pt. Zasady pisowni i interpunkcji polskiej (najnowsza wersja: załącznik nr 2 do komunikatu Rady Języka Polskiego z dnia 16 czerwca 2025 r.), który zbiera wszystkie przepisy, zarówno te obowiązujące od dawna, jak i te uchwalone ostatnio.

Netografia:

  • https://babaodpolskiego.pl/komunikat-rady-jezyka-polskiego-zmiana-zasad-ortografii-od-1-stycznia-2026-r/, dostęp: październik 2025.
  • https://ewapopielarz.pl/nowe-zasady-pisowni-rjp-2026/, dostęp: październik 2025.
  • https://nowyrjp.pan.pl/kampania-informujaca-o-zmianach-pisowni-2026/, dostęp: październik 2025.
  • https://nowyrjp.pan.pl/komunikat-rady-jezyka-polskiego-przy-prezydium-pan-z-dnia-16-czerwca-2025-r/, dostęp: październik 2025.

Artykuł pt. Zmiany zasad ortografii od 2026 r. opracowała: Joanna Pałka

Szkoła Podstawowa – portal dla nauczycieli

Kalendarz dni nietypowych – propozycje zajęć w grupach przedszkolnych

Czytelnik Portalu Szkola Podstawowa
-
0
Kalendarz dni nietypowych – propozycje zajęć w grupach przedszkolnych

18 stycznia – Dzień Kubusia Puchatka

3-latki: tematyczne kolorowanki
4-latki: szukanie w sali słoiczków z miodkiem
5-latki: zabawa w teatrzyk z odgrywaniem ról poszczególnych postaci z bajki
6-latki: zabawa w teatrzyk z odgrywaniem ról poszczególnych postaci z bajki

Dzieci w każdej grupie wiekowej mogą przebrać się tego dnia za Kubusia/Tygryska/Prosiaczka itp.

26 lutego – Dzień Dinozaura

3-latki: tematyczne kolorowanki
4-latki: malowanie farbami parku jurajskiego
5-latki: wykopaliska (pani napełnia dużą miskę piaskiem zmieszanym z wodą i chowa w niej małe figurki dinozaurów; potem dzieci biorą pędzelki i odkopują dinozaury)
6-latki: przygotowanie dinozaura z rolek po papierze i talerzyków (okrągły, papierowy talerzyk dzieci przecinają na pół i malują jedną połówkę; rolkę po papierze również przecinają na pół, a na obu z powstałych w ten sposób częściach rolki, robią małe nacięcia z jednej strony; ze sztywnego papieru wycinają szyję i ogon dinozaura, dorysowują mu oczy; po wyschnięciu pani zszywa zszywaczem szyję, ogon i tułów zrobiony z talerzyka, a dzieci przymocowują mu nogi)

22 marca – Dzień Wody

3-latki: mieszanie wody z olejem/piaskiem/solą itp.
4-latki: wlewanie wraz z panią roztopionego wosku do wody
5-latki: wrzucanie do miski z wodą różnych przedmiotów np. orzech, moneta, kamień, papierowa łódka, mały słoik, plastikowa piłeczka itp. w celu sprawdzenia, co unosi się na wodzie, a co opada
6-latki: przygotowanie tematycznego plakatu nt. oszczędzania i zasobów wody oraz ciekawostek jej dotyczących

12 kwietnia – Dzień Lotnictwa i Kosmonautyki

3-latki: malowanie farbami trójwymiarowych modeli planet
4-latki: tworzenie na kartce własnych gwiazdozbiorów z wyciętych gwiazdek i guzików
5-latki: robienie statku kosmicznego z rolek po ręczniku papierowym i wyciętych z kolorowego papieru poszczególnych elementów rakiety
6-latki: robienie statku kosmicznego z rolek po ręczniku papierowym i wyciętych z kolorowego papieru poszczególnych elementów rakiety

20 maja – Dzień Pszczół

3-latki: nauka piosenki o pszczołach
4-latki: nauka piosenki o pszczołach
5-latki: przygotowanie plakatu nt. pszczół i tego, dlaczego są tak potrzebne
6-latki: przygotowanie tekturowych skrzydeł i papierowej opaski z czułkami na głowę, które następnie dzieci ozdobią i będą mogły założyć

Dzieci w każdej grupie wiekowej mogą się tego dnia przebrać za pszczołę.

3 czerwca – Dzień Chemika

3-latki: mieszanie wody z olejem/piaskiem/solą itp.
4-latki: kolorowe kleksy – dzieci farbują wodę farbami lub bibułą i dolewają płyn do mycia naczyń, po czym całość mieszają; następnie moczą jeden koniec słomki w miksturze, dmuchają w drugi, a na kartce papieru powstają kleksy
5-latki: mydełka – żelatynę należy rozpuścić we wrzątku, dodać 0,5 l mydła, sól i olejek zapachowy; po ostudzeniu „masę” przelać do małych czajniczków dzieci; następnie dzieci wlewają „masę” z czajniczków do foremek na muffinki i dosypują np. wiórki kokosowe, ziarna kawy, goździki itp., po czym całość odstawić aż do zastygnięcia
6-latki: mydełka

19 lipca – Dzień Czerwonego Kapturka

3-latki: tematyczne kolorowanki
4-latki: tworzenie filcowego obrazka przedstawiającego Czerwonego Kapturka z przygotowanych elementów, takich jak czerwone ponczo z kapturkiem, czerwona spódniczka, biała bluzeczka, czerwone buciki
5-latki: kalambury – dzieci losują karteczki z obrazkami przedstawiającymi Czerwonego Kapturka, Babcię, Wilka i Myśliwego; następnie naśladują wylosowaną postać, a reszta dzieci zgaduje kto to
6-latki: kalambury

3 sierpnia – Dzień Arbuza

3-latki: malowanie arbuza – dzieci przecinają papierowy, okrągły talerzyk na pół i malują go farbami na czerwono, nie zapominając przy tym o pestkach
4-latki: szukanie – według narysowanej mapy, przedstawiającej salę – małych kawałków arbuza, schowanych do słoiczków
5-latki: robienie arbuzowej skarbonki – metalową/plastikową tubkę (np. po chipsach) dzieci obklejają czerwoną kartką papieru, a po obu końcach tubki doklejają cienkie, zielone paseczki; na koniec dzieci dorysowują pestki czarnym markerem lub doklejają „pestki” wycięte z papieru
6-latki: robienie arbuzowej skarbonki

15 września – Dzień Kropki

3-latki: szukanie w sali rzeczy mających kształt kropki – gałki na drzwiczkach od szafek, lampy, zegar itp.
4-latki: malowanie farbami różnych przedmiotów metodą robienia kropek
5-latki: gra Twister
6-latki: gra Twister

10 października – Dzień Drzewa

3-latki: śpiewanie piosenek i uczenie się wierszyków o drzewach (lub innych roślinach)
4-latki: przyklejanie zebranych liści drzew do kartki papieru – swoje własne drzewo
5-latki: sadzenie drzew/krzewów na terenie przedszkolnego ogrodu, czy w szkółce drzew
6-latki: sadzenie drzew/krzewów na terenie przedszkolnego ogrodu, czy w szkółce drzew

22 listopada – Dzień Kredki

3-latki: kredkowe wyścigi – dzieci toczą kredki po stole aż do wyznaczonej linii mety, dmuchając w nie słomkami
4-latki: slalom do przejścia z ułożonych na podłodze kredek
5-latki: rysowanie portretu kolegi/koleżanki tak, by każdy element twarzy i ubrania miał inny kolor
6-latki: wspólne rysowanie plakatu przedstawiającego wszystkich członków grupy na dużej kartce papieru (np. A1)

10 grudnia – Dzień Piłki Nożnej

3-latki: kopanie/turlanie piłki do pozostałych dzieci
4-latki: kolorowanie flag/malowanie ich farbami
5-latki: strzelanie piłką do bramki
6-latki: piłkarska mini rozgrzewka – truchtanie w miejscu, skip A, skip C, bieganie slalomem zrobionym z ustawionych pachołków, bieganie przez drabinkę koordynacyjną rozłożoną na ziemi itd.

Dzieci bardzo ucieszą się, jeśli do przedszkola zaproszony zostanie piłkarz/trener/sędzia, który opowie im pokrótce o zasadach i przeprowadzi mini trening piłkarski.
Za udział w tych zajęciach czy rozgrzewce, można przygotować dla dzieci piłkarskie dyplomy i medale/puchary.
Dzieci w każdej grupie wiekowej mogą się tego dnia przebrać za piłkarzy.

Kalendarz dni nietypowych opracowała: Lidia Haratyk – Czytelniczka Portalu

123...44Strona 1 z 44

SZKOLENIA DLA NAUCZYCIELI

12.02.2026 – Identyfikacja ryzyka i symptomów krzywdzenia dzieci oraz formy wsparcia i pomoc krzywdzonym – standardy ochrony małoletnich w praktyce

13.02.2026 – Zachowania trudne u dzieci/uczniów ze spektrum autyzmu – skuteczna interwencja behawioralna

17.02.2026 – Agresja i autoagresja u osób z niepełnosprawnością intelektualną – strategie pracy

19.02.2026 – Biblioterapia i bajkoterapia w nowoczesnym procesie edukacji i terapii

Szkoła Podstawowa - Portal dla nauczycieli