Powstanie warszawskie – scenariusz zajęć dla klas VII – VIII

0
97

Temat: „I wyszedłeś, jasny synku, z czarną bronią w noc…” Powstanie warszawskie – przyczyny, przebieg i skutki.

Cele – uczeń:

  • zna daty: 1 VIII 1944, 2 X 1944;
  • zna postacie: Stanisława Mikołajczyka, Kazimierza Sosnkowskiego, Tadeusza
    Komorowskiego „Bora”;
  • wymienia cele akcji „Burza”;
  • wymienia cele powstania warszawskiego;
  • wyjaśnia pojęcia: akcja „Burza”, godzina „W”;
  • wymienia przyczyny niepowodzenia akcji „Burza”;
  • wymienia przyczyny klęski powstania warszawskiego;
  • wyjaśnia okoliczności powstania planu akcji „Burza”;
  • wyjaśnia przyczyny podjęcia decyzji o wybuchu powstania w Warszawie;
  • określa stosunek sił Niemców i Polaków przed wybuchem powstania;
  • opowiada o przebiegu powstania warszawskiego;
  • przedstawia stosunek Stalina oraz aliantów zachodnich do powstania;
  • przedstawia skutki powstania warszawskiego;
  • podaje argumenty przemawiające za decyzją o wybuchu powstania i przeciw tej decyzji;
  • ocenia decyzję o wybuchu powstania.

Metody i formy pracy:

wykład informacyjny, rozmowa nauczająca, praca z tekstem podręcznika, praca z planem, praca z tekstem źródłowym, drzewo decyzyjne, praca w grupach, praca zbiorowa.

Środki dydaktyczne:

  • podręcznik: T. Maćkowski, Podróże w czasie. Podręcznik do historii dla klasy VIII; tekst podstawowy, ilustracje,
  • prezentacja multimedialna,
  • plan Warszawy,
  • tekst źródłowy,
  • schemat drzewa decyzyjnego,
  • flamastry.

Tok lekcji:

Czynności nauczyciela:Czynności uczniów:
1. Czynności organizacyjno-porządkowe
(powitanie klasy, sprawdzenie obecności).
Realizują polecenia nauczyciela dotyczące
czynności organizacyjno-porządkowych.
2. Wstęp

Temat: „I wyszedłeś, jasny synku, z czarną bronią w noc…” Powstanie warszawskie – przyczyny, przebieg i skutki.

Nauczyciel wyjaśnia, iż celem zajęć będzie
omówienie okoliczności podjęcia decyzji o
wybuchu powstania warszawskiego, jego
przebiegu i skutków oraz oceny zrywu.
Uczniowie uważnie słuchają informacji
przekazywanych przez nauczyciela.
3. Rozwinięcie

A) Akcja „Burza” na Wileńszczyźnie,
Polesiu i we Lwowie.

Nauczyciel omawia założenia akcji „Burza” na wschodnich terenach Polski i jej skutki.
Następnie wyjaśnia przyczyny podjęcia decyzji o rozpoczęciu powstania w Warszawie. Prezentuje sylwetki dowódców: Tadeusza „Bora” Komorowskiego, Tadeusza Pełczyńskiego i Antoniego Chruściela, jak również stosunek sił powstańców i Niemców (prezentacja multimedialna).

B) Powstanie warszawskie.

Nauczyciel dzieli klasę na grupy i rozdaje
instrukcje.

Grupa I
Na podstawie tekstu podręcznika (rozdział: Przyczyny powstania) oraz tekstu źródłowego (załącznik nr 1) omówcie uwarunkowania polityczne i militarne, które wpłynęły na podjęcie decyzji o wybuchu powstania.

Grupa II
Na podstawie planu Warszawy (załącznik nr 2) oraz podręcznika odtwórzcie przebieg walk podczas zrywu.

Grupa III
Na podstawie tekstu źródłowego (załącznik nr 3) i ilustracji w podręczniku scharakteryzujcie życie ludności cywilnej podczas powstania.

Grupa IV
Korzystając z podręcznika (rozdział: Skutki powstania) i tekstu źródłowego (załącznik nr 4) wyjaśnijcie, jakie były przyczyny upadku powstania.
Uczniowie uważnie słuchają informacji
przekazywanych przez nauczyciela.






















Uczniowie realizują polecenie nauczyciela.
Następnie przedstawiciele grup prezentują
wytwory pracy
4. Podsumowanie

A) Ocena polityczna i militarna powstania.

Nauczyciel zawiesza na tablicy plakat ze
schematem drzewa decyzyjnego (załącznik nr 5) i formułuje problem wymagający rozwiązania:
POLACY ZASTANAWIAJĄ SIĘ NAD
DECYZJĄ O PODJĘCIU POWSTANIA W
WARSZAWIE.

Uczniowie pod kierunkiem nauczyciela formułują cele i wartości.

Następnie uczniowie podają możliwe
rozwiązania, a następnie przytaczają skutki pozytywne i negatywne każdego z wariantów wyboru.











Odpowiedzi zgłaszających się uczniów
(odzyskanie niepodległości, ZSRR nie przejmie Polski, przyczynienie się do zwycięstwa aliantów, Polacy obronią honor, wykażą się bohaterstwem
i postawą patriotyczną).





Rozwiązanie 1 – wywołanie powstania.
Skutki pozytywne: wyzwolenie Warszawy spod okupacji Niemiec, uchronienie Polski przed komunizmem.
Skutki negatywne: śmierć powstańców i ludności cywilnej, zniszczenie Warszawy, prześladowania ze strony Niemiec po klęsce zrywu.
Rozwiązanie 2 – rezygnacja z powstania.
Skutki pozytywne: miasto i ludność cywilna ocaleją.
Skutki negatywne: uzależnienie od ZSRR w przypadku wyzwolenia stolicy przez Armię Czerwoną, świat nie dowie się o problemach w Polsce.

Pobierz scenariusz z załącznikami

Netografia:

https://pl.wikipedia.org/wiki/Powstanie_warszawskie

Autor: Magdalena Kuchta, nauczycielka historii PSP im. ks. kard. S. Wyszyńskiego w Lubichowie – Czytelniczka Portalu