Od 1 września 2026 r. wchodzi w życie kompleksowy pakiet zmian, który w największym stopniu wpływa na organizację pracy w szkole podstawowej.
Najważniejsze akty prawne to:
• rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym (Dz.U. z 2026 r. poz. 378)
• rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 12 marca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz.U. z 2026 r. poz. 380)
• rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 20 stycznia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie doradztwa (Dz.U. z 2026 r. poz. 73)
• rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach (Dz.U. z 2026 r. poz. 197)
Kluczowe zmiany organizacyjne w szkołach podstawowych
Najbardziej odczuwalna zmiana to równoległe obowiązywanie dwóch podstaw programowych i dwóch „ramówek” w jednej szkole zależnie od rocznika. Nową podstawę programową nauczyciele klas I i IV wdrażają od początku roku 2026/2027, podczas gdy klasy II, III i V-VIII realizują tzw. stare podstawy zgodnie z harmonogramem ustalonym w rozporządzeniu. Oznacza to konieczność „podwójnego planowania” – oddzielnego dla oddziałów pracujących na „starej” i „nowej” podstawie, wspólnego ustalania szkolnego zestawu programów nauczania oraz świadomego monitoringu realizacji zmian.
Podstawa programowa szkoły podstawowej – najważniejsze założenia
Nowa podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej wprowadza spójne podejście do rozwoju kompetencji ucznia, z wyraźnym naciskiem na praktyczne umiejętności.
Edukacja wczesnoszkolna (klasy I-III) ma charakter zintegrowany i koncentruje się na:
• kompetencjach fundamentalnych (językowych, matematycznych, cyfrowych, ruchowych),
• kompetencjach przekrojowych (m.in. współpraca, myślenie krytyczne, rozwiązywanie problemów),
• rozwijaniu sprawczości ucznia.
Podstawa programowa dla klas IV-VIII obejmuje pełen zakres przedmiotów ogólnokształcących, w tym nowe elementy, takie jak edukacja obywatelska i zajęcia praktyczno-techniczne. Zakres edukacji zdrowotnej i wychowania fizycznego pozostaje bez zmian.
Wprowadzono 6 modułów tematycznych łączących treści z różnych przedmiotów:
• bezpieczeństwo i obrona,
• medialny,
• filozoficzny,
• ekonomiczno-finansowy,
• klimatyczny,
• kultura.
Nowym elementem są doświadczenia edukacyjne, czyli działania praktyczne rozwijające kompetencje, współpracę i samodzielność uczniów.
Harmonogram wdrażania:
• od 1 września 2026 r. – klasy I i IV,
• stopniowo w kolejnych latach – następne klasy,
• edukacja dla bezpieczeństwa – od 2027 r. w klasach VIII.
Ramowe plany nauczania wnoszą konkretne obowiązki do organizacji zajęć
Edukacja wczesnoszkolna (klasy I-III)
• zwiększenie tygodniowego wymiaru zajęć obowiązkowych z 20 do 21 godzin, co wynika z konieczności realizacji nowej podstawy programowej.
Nowe i zmodyfikowane przedmioty (klasy IV – VIII)
• wprowadzenie przedmiotu przyroda w klasach IV – VI (po 3 godziny tygodniowo),
• wprowadzenie edukacji obywatelskiej w klasach VI – VII (po 1 godzinie tygodniowo) w miejsce dotychczasowego WOS w klasie VIII,
• wprowadzenie zajęć praktyczno-technicznych w klasach IV – VI (po 2 godziny tygodniowo) zamiast przedmiotu technika.
Organizacja zajęć
• obowiązek realizacji zajęć w blokach:
– zajęcia praktyczno-techniczne – w blokach dwugodzinnych,
– przyroda – co najmniej w blokach dwugodzinnych,
Rozwiązanie to wymaga dostosowania planu lekcji oraz zaplecza dydaktycznego do pracy projektowej i eksperymentalnej.
Godziny do dyspozycji dyrektora
• zwiększenie liczby godzin w klasach IV-VIII z 4 do 6 godzin tygodniowo,
• możliwość przeznaczenia tych godzin na rozwijanie kompetencji fundamentalnych (językowych, matematycznych, cyfrowych i ruchowych).
Godziny z wychowawcą
• obowiązek przeznaczenia co najmniej 1 godziny miesięcznie na tematykę bezpieczeństwa (w sytuacjach zagrożeń w czasie pokoju i wojny),
• rezygnacja z odgórnego wskazywania tematyki zajęć – zakres treści wynika bezpośrednio z podstawy programowej.
Tydzień projektowy
• wprowadzenie obowiązku organizacji tygodnia projektowego w klasach IV-VIII w każdym roku szkolnym (z wyłączeniem szkół dla dorosłych).
Doradztwo zawodowe – kluczowe zmiany
• Większy udział rodziców
Program doradztwa zawodowego musi obejmować działania angażujące rodziców (np. warsztaty, spotkania). W praktyce oznacza to konieczność planowania regularnych form współpracy oraz włączania ekspertów z rynku pracy.
• Współpraca z pracodawcami
Program doradztwa zawodowego powstaje we współpracy z lokalnym środowiskiem gospodarczym. Szkoła powinna rozwijać partnerstwa, organizować spotkania z przedstawicielami zawodów i wizyty zawodoznawcze.
• Narzędzia cyfrowe
Szkoła ma obowiązek zapoznawać uczniów i rodziców z cyfrowymi zasobami informacji o zawodach oraz umożliwiać zdalny kontakt z doradcą zawodowym. Wymaga to przygotowania listy narzędzi i krótkiego instruktażu ich wykorzystania.
Żywienie i sklepik szkolny – nowe standardy
Nowe przepisy wprowadzają zamknięty katalog produktów dopuszczonych do sprzedaży w sklepikach i automatach, obejmujący wyłącznie żywność o wysokiej wartości odżywczej (m.in. warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, orzechy, napoje bez dodatku cukru).
Najważniejsze zmiany to:
• eliminacja możliwości sprzedaży tzw. „produktów innych”, o niskiej wartości odżywczej,
• zaostrzenie norm dotyczących cukru, np. napoje przygotowywane na miejscu mogą zawierać maksymalnie 5 g cukrów dodanych w 250 ml (wcześniej 10 g),
• konieczność pełnej weryfikacji asortymentu sklepiku i automatów przed rozpoczęciem roku szkolnego.
Nowe regulacje wzmacniają standardy żywienia zbiorowego, kładąc nacisk na jakość i różnorodność posiłków. W praktyce oznacza to:
• obowiązek wprowadzenia zdrowszego jadłospisu (więcej warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych),
• zapewnienie co najmniej jednej porcji ryby tygodniowo,
• wprowadzenie co najmniej jednego posiłku roślinnego (na bazie roślin strączkowych),
• ograniczenie smażenia – maksymalnie do dwóch razy w tygodniu, wyłącznie na określonych tłuszczach.
Praktyczne rekomendacje
• Zaplanuj teraz podwójnie: przygotuj dwa warianty dokumentacji (dla klas I, IV według nowych podstaw programowych oraz dla pozostałych klas według „starych” przepisów). W zespole nauczycieli przeanalizuj różnice w podstawie programowej i ramowych planach nauczania, ustal priorytety programowe i potrzebne materiały dla obu „ścieżek”.
• Zrewiduj plan lekcji: policz godzinowo nowe bloki (zajęcia praktyczno-techniczne i przyroda po 2 godz.), zaplanuj godzinę z wychowawcą na temat bezpieczeństwa (1 godz./miesiąc). Przetestuj możliwości logistyczne. Sprawdź czy masz wystarczającą liczbę pracowni, dostępność nauczycieli na dłuższe bloki, przerwy, dyżury itp. Upewnij się, że arkusz organizacji pracy szkoły i regulaminy wewnętrzne uwzględnią te zmiany.
• Przygotuj tydzień projektowy: rozpisz wstępny harmonogram jego organizacji i odpowiadające roli wychowawców, np. nazwy ogólne tematów projektów, kryteria oceny. Ustal w planie pracy szkoły termin informacyjny (ustalony z radą rodziców), powiadom rodziców i zaplanuj potrzebne zgody. Opracuj wewnętrzne procedury. Zadbaj o bezpieczeństwo, zatwierdzanie tematów, dokumentację efektów.
• Zaangażuj rodziców w doradztwo zawodowe: zaplanuj działania włączające rodziców, np. warsztat o wyborze szkoły ponadpodstawowej, rozmowy o zawodach. Wskaż wybrane strony internetowe i platformy (np. Mapa Karier, Zintegrowana Platforma Edukacyjna (ZPE), Barometr Zawodów, Portal ORE „Doradztwo zawodowe – postaw na przyszłość”, Infozawodowe MEN itp.) dla uczniów i rodziców, przedstaw je podczas zebrań lub godzin z wychowawcą.
• Dokonaj przeglądu żywienia: sprawdź i wynegocjuj umowy z firmą cateringową -upewnij się, że od 1.09.2026r. jadłospis i receptury odpowiadają nowym normom (zwłaszcza ryba/strączki raz tygodniowo, ograniczenia smażenia, limity cukru w napojach). Przejrzyj asortyment sklepiku, usuń niedozwolone produkty, zastępując je przekąskami z listy ustawy (np. owoce, jogurty naturalne, orzechy, pieczywo pełnoziarniste).
Artykuł opracowała: Joanna Woronko – pedagog i trenerka oświaty z wieloletnim doświadczeniem w pracy z uczniami i nauczycielami
Szkoła Podstawowa – portal dla nauczycieli