Różnorodność metod w pracy dydaktyczno-wychowawczej

0
260

Metody nauczania można zdefiniować jako sposób pracy nauczyciela z uczniem, który jest realizowany świadomie i ma na celu spowodowanie założonych zmian w osobowości uczniów.

Istnieje wiele podziałów metod nauczania. Metody nauczania wg W. Okonia można podzielić na:

  • podające:
    • opis
    • opowiadanie
    • pogadanka
    • wykład informacyjny
    • objaśnienie
    • praca ze źródłem drukowanym
  • problemowe:
    • nauczanie problemowe
    • wykład problemowy
    • gry dydaktyczne
    • burza mózgów
    • metoda sytuacyjna
    • metoda inscenizacji
    • metoda symulacyjna
    • dyskusja dydaktyczna
    • metoda badawcza
  • eksponujące:
    • drama
    • sztuka teatralna
    • wystawa (ekspozycja)
    • pokaz
  • praktyczne:
    • ćwiczenia przedmiotowe
    • metoda laboratoryjna
    • pomiar [1, 2].

W pracy dydaktyczno-wychowawczej nie sposób posługiwać się tylko jedną metodą pracy. Dobór metody jest ściśle uzależniony od wielu czynników tj.:

  • wiek uczniów – inne metody należy stosować np. w przypadku uczniów szkoły średniej, a inne w przypadku uczniów szkoły podstawowej czy przedszkolaków. W przypadku starszych uczniów można zastosować np. wykład, który kompletnie nie sprawdzi się u młodszych uczniów
  • charakterystycznych właściwości poszczególnych przedmiotów nauki szkolnej – inne metody pracy stosuje się np. nauczając matematyki, a inne w przypadku fizyki. Nawet biorąc pod uwagę jeden przedmiot (matematykę), innymi metodami będzie się posługiwał nauczyciel ucząc algebry, a innymi ucząc geometrii
  • celów i zadań pracy dydaktyczno-wychowawczej – np. jeśli celem jest opanowanie przez ucznia określonej partii materiału, możemy zastosować wykład, w celu utrwalenia wiadomości np. zastosujemy ćwiczenia praktyczne.

Metodę pracy też należy dobrać w zależności od uczniów, a mianowicie, jeżeli w klasie jest np. osoba z zespołem Aspergera, to staramy się stosować metody eksponujące, żeby przedstawić w sposób obrazowy to, o czym mówimy. Pracując indywidualnie z uczniem, dobieramy metodę odpowiednią dla danego ucznia, bowiem każdy uczeń jest inny i np. jeden uczeń opanuje materiał na podstawie wykładu, a inny poprzez gry edukacyjne.

Jeżeli nauczyciel nieustannie prowadziłby np. lekcje fizyki stosując wykład jako metodę nauczania, to efekt byłby bardzo zły. Uczniowi – w zależności od tematu – trzeba urozmaicić zajęcia, nie wszystko da się przedstawić w postaci opisu czy pogadanki, warto również stosować burzę mózgów, aby zachęcić całą klasę do pracy i nawet czasami warto skorzystać z nietypowych dla danego przedmiotu metod pracy (np. zasady dynamiki można wytłumaczyć uczniom sztuką teatralną).

Ważne pytanie stanowi, jakie funkcje spełniają w procesie kształcenia środki dydaktyczne?

Środki dydaktyczne to przedmioty materialne, które dostarczając uczniom określonych bodźców oddziaływujących na ich zmysły, ułatwiają im bezpośrednie oraz pośrednie poznawanie rzeczywistości, poprzez co usprawniają proces nauczania-uczenia się i wpływają korzystnie na jego efekty końcowe [3].

W procesie nauczania środki dydaktyczne spełniają następujące funkcje:

  • ułatwiają uczniom poznawanie określonych rzeczy, zjawisk i procesów poprzez ich reprezentowanie (środki pomocnicze) lub pośredniczenie pomiędzy tymi rzeczami, procesami, zjawiskami a uczniami (środki pośredniczące)
  • wspomagają myślenie uczniów i ułatwiają im analizę, syntezę i porównywanie poznawanych rzeczy oraz zjawisk, jak również formułowanie określonych uogólnień, w tym pojęć stanowiących podstawę wiedzy o rzeczywistości
  • uzupełniają bądź zastępują czynności dydaktyczne nauczyciela np. jako nagrane wykłady.

Środki dydaktyczne służą do: zapoznawania uczniów z nowym materiałem, jego utrwalaniem, jak również oceną stopnia opanowania, stosowania nabytych umiejętności i wiadomości w praktyce oraz rozwijania zdolności poznawczych, uczuć i woli uczniów.

Bibliografia:

  1. Bereźnicki F.: Podstawy dydaktyki, Oficyna Wydawnicza IMPULS, 2014
  2. http://www.profesor.pl/mat/n13/n13_p_duda_050528_3.php – dostęp z dn. 29.03.2019 r.
  3. Kupisiewicz Cz.: Podstawy dydaktyki ogólnej, Polska Oficyna Wydawnicza BGW, Warszawa, 1995

Autor: dr Katarzyna Nowak – Czytelniczka Portalu