Kształtowanie kompetencji matematycznych dzieci w wieku przedszkolnym – praca dyplomowa

0
25

Wyższa Szkoła Demokracji

Instytut Studiów Podyplomowych

Wydział Humanistyczny i Nauk Społecznych

Anna Urdzoń

Wstęp

Rozdział I. Edukacja matematyczna w przedszkolu

1.1. Gotowość dziecka do uczenia się matematyki

1.2. Trudności i niepowodzenia dzieci w początkowej edukacji matematycznej

Rozdział II. Formy, metody i cele kształcenia matematycznego w edukacji przedszkolnej

2.1. Cele nauczania matematyki w edukacji przedszkolnej

2.2. Formy edukacji matematycznej w przedszkolu

2.3. Metody stosowane w edukacji matematycznej

Rozdział III. Wspomaganie dziecka w nabywaniu kompetencji matematycznych

3.1. Kształtowanie wybranych zagadnień z zakresu edukacji matematycznej według metody prof. E. Gruszczyk – Kolczyńskiej

Zakończenie

Bibliografia

„Matematyka jest delikatnym kwiatem, który rośnie nie na każdej glebie i zakwita niewiadomo, kiedy i jak”.

Jean Fabre

Wstęp

Matematyka – według słów Arystotelesa – jest królową nauk i stanowi miarę wszystkiego. Trudno nie zgodzić się z tymi słowami. Nauka ta nie jest oderwana od rzeczywistości, stykamy się z nią na każdym kroku, w codziennym życiu. Zrozumienie jej jest wielką umiejętnością, zaś stosowanie wielkim osiągnięciem prowadzącym do rozwoju w każdej dziedzinie życia. Matematyka to nie tylko rachunki, to przede wszystkim logiczne myślenie, zdolność przewidywania i planowania, odwracalność czynności, odkrywanie, rozumowanie i komunikowanie[1].

Edukacja przedszkolna przypada na czas dynamicznego kształtowania się osobowości dziecka. Skutki podejmowanych w tym czasie działań, jak również wszelkich zaniechań, rzutują na dalsze losy szkolne i życiowe dziecka[2]. W tym okresie kształtują się jego możliwości intelektualne oraz rozwija się większość wrodzonych predyspozycji, w tym również zdolność do uczenia się. Wszelkie działania edukacyjno-wychowawcze, wszechstronne stymulowanie rozwoju poznawczego oraz społecznego dziecka, podejmowane przez nauczyciela, przynoszą najlepsze rezultaty właśnie w okresie przedszkolnym, ponieważ umysł dziecka jest w tych latach najbardziej chłonny. To również odpowiedni czas na zapobieganie ewentualnym trudnościom w przyszłej nauce szkolnej[3].

W swojej pracy skupiłam się na środowisku przedszkolnym, jako że sama pracuję
w przedszkolu, więc środowisko to jest mi bliskie. W pierwszym rozdziale pracy spróbuję wyjaśnić i przybliżyć podstawowe pojęcia związane z edukacją matematyczną. Stwierdzić kiedy dziecko jest gotowe do uczenia się matematyki, a kiedy nie oraz opisać jakie dziecko może napotkać trudności w edukacji matematycznej, jakie mogą być tego przyczyny. Drugi rozdział pracy zamierzam poświęcić metodyce; jakie są cele, formy i metody nauczania matematyki w przedszkolu, ponieważ należy w sposób przemyślany kierować procesem uczenia się i wychowania, należy uwzględniać zróżnicowany potencjał i możliwości psychofizyczne dzieci. W trzecim rozdziale postaram się przedstawić metodę wspomagania umysłowego dzieci opracowaną przez prof. E. Gruszczyk-Kolczyńską.

Rozdział I. Edukacja matematyczna w przedszkolu

Obecnie koncepcja wychowania przedszkolnego zwraca uwagę na naturalną tendencję rozwojową, która koncentruje się na aktywności własnej dziecka. Podstawową formą tej aktywności ma być zabawa. Równolegle do zabawy, powinna przejawiać się aktywność własna dziecka, zwłaszcza w samodzielnym a zarazem spontanicznym zaspokajaniu ciekawości poznawczej; zadawaniu pytań, obserwacji środowiska, reagowaniu na przyrodę, literaturę, muzykę czy podczas manipulowania różnymi przedmiotami. Dzięki temu dziecko bogaci swoje słownictwo, kształtuje uczucia moralne, rozwija sprawność intelektualną, ruchową, kształtuje pojęcia matematyczne, wrażliwość estetyczną czy nawyki społeczne[4].

W edukacji przedszkolnej małych dzieci szczególnie ważna jest właśnie aktywność twórcza, którą dziecko podejmuje dla własnej przyjemności. Nauczyciel ma stwarzać odpowiednie warunki na zajęciach, a także poza nimi, do rozbudzania wszechstronnej aktywności, ponieważ rozwijają się wówczas wszystkie procesy psychiczne, które sprzyjają pobudzaniu zdolności twórczych dziecka[5].

W literaturze przedmiotu nie ma konkretnych wskazówek, kiedy należałoby rozpocząć edukację matematyczną z dziećmi. Jednak już w okresie przedszkolnym obserwuje się pewną ciekawość dziecka do poznawania zagadnień związanych z edukacją matematyczną, dotyczącą stosunków przestrzennych, ilościowych czy klasyfikacji przedmiotów. Stanowią one podstawę do nauki matematyki w klasie pierwszej. Jednak należy pamiętać, że kształtowanie pojęć matematycznych u dzieci w wieku przedszkolnym należy prowadzić w taki sposób, aby w przekazie treści matematycznych wykorzystać do tego celu właśnie zabawę, należy dbać o dobór odpowiednich metod pracy i tak dobierać pomoce dydaktyczne, aby dzieci nie odczuwały znużenia[6].

Edukację matematyczną dzieci w wieku przedszkolnym trzeba rozumieć szeroko. Musi być ona połączona z: intensywnym rozwojem mowy, myślenia, z rozwojem odporności emocjonalnej oraz ćwiczeniami pewnych umiejętności matematycznych. Niezbędnym jest także budzenie u dzieci świadomości, w jaki sposób powinny się uczyć, aby osiągać lepsze wyniki w nauce. Nauczyciel czy rodzic musi wiedzieć, że nie należy dzieci uczyć przy pomocy słów. Najważniejsze w edukacji matematycznej dziecka w wieku przedszkolnym są jego osobiste doświadczenia, jego twórcza aktywność, możliwość dokonywania swoich wyborów. Własna aktywność i bezpośrednie doświadczania to budulec, dzięki któremu dziecko rozwija myślenie, hartuje odporność, tworzy pojęcia i doskonali umiejętności[7].

Aby uchronić dzieci przed niepowodzeniami szkolnymi w zakresie nauki matematyki, należy już w przedszkolu kształtować i wprowadzać różne pojęcia matematyczne. Aby dzieci mogły osiągnąć sukces, nauczyciele muszą:

  • wiedzieć, co konkretnie należy kształtować u dzieci,
  • dążyć do zrozumienia tego, co dziecko robi, co mówi, czemu służy wiedza psychologiczna,
  • systematycznie prowadzić zajęcia z dziećmi,
  • używać odpowiednio dobranych do zajęć pomocy[8].

Można to więc potraktować jako wskazówki, którymi powinni kierować się dorośli
z najbliższego otoczenia dziecka – nauczyciele, rodzice:

  • proces wychowania i edukacji zaczyna się od doświadczeń,
  • w trakcie przetwarzania zdobytych doświadczeń dziecko musi mówić, nazywać wykonywane czynności, ponieważ sprzyja to koncentracji uwagi i pomaga dziecku dostrzec to, co ważne,
  • dorosły powinien obserwować, aby stwierdzić czy dziecko rozumuje we właściwym kierunku.

Uwzględniając te wskazówki w procesie wspomagania rozwoju umysłowego dziecka, należy odnieść je do edukacji matematycznej[9].

Należy zdawać sobie sprawę, że niezwykle inspirujące i rozwijające są dla dzieci samodzielne próby wymyślenia własnych sposobów poradzenia sobie z dotychczas nieznaną trudnością. I to właśnie ten proces poszukiwania i odkrywania jest niezwykle twórczy, uczy matematycznego myślenia i wyposaża w umiejętności niezbędne na całe życie[10].

Pobierz całą pracę dyplomową


  • [1] J. Filip, T. Rams, Dziecko w świecie matematyki. Oficyna Wydawnicza Impuls. Kraków 2000, s. 34
  • [2] www.matmadladzieci.blogspot.com/p/diagnoza-gotowości-do-uczenia-się.html
  • [3] www.wikom.pl/mp8zgierz/upload/user/…_/rozwijanie_pojec_matematycznych.pdf
  • [4] L. Rożek, Edukacja matematyczna w przedszkolu. Szczecin 2011. s. 5
  • [5] Tamże, s. 5       
  • [6] E. Gruszczyk-Kolczyńska, Edukacja matematyczna dzieci. Dziecięca matematyka. Książka dla rodziców i nauczycieli. WSiP. Warszawa 1997. s. 6. 
  • [7] www.matmadladzieci.blogspot.com/p/diagnoza-gotowości-do-uczenia-się.html
  • [8] E. Gruszczyk-Kolczyńska, Edukacja matematyczna dzieci, s. 6. 
  • [9] Matematyka_to_wiecej_niż_liczby.pdf
  • [10] E. Gruszczyk-Kolczyńska, E., Zielińska E., Dziecięca matematyka. Książka dla rodziców i nauczycieli. Warszawa 1997. WSiP, s. 11

Autor: Anna Urdzoń – Czytelniczka Portalu